Onderwerpen A-Z

Wat betekent het aangepaste landelijke beleid voor mijn dagelijks werk? Op deze pagina lees je hier meer over per onderwerp.

Jouw dagelijkse werk als JGZ-professional ziet er door het coronavirus anders uit. Jeugdgezondheidszorg behoort tot de vitale beroepen en is van belang, in het bijzonder nu. De minister van VWS heeft besloten dat in de jeugdgezondheidszorg acute zorg door moet gaan en uitstelbare zorg uitgesteld wordt. 

JGZ-professionals behoren tot de zorgverleners buiten het ziekenhuis en werken dan ook conform de RIVM-richtlijn voor zorgverleners buiten het ziekenhuis. Dat betekent dat je met alleen verkoudheidsklachten kan blijven werken. Thuisblijven of vanuit huis werken alleen bij verkoudheid EN/OF hoesten EN koorts of bij koorts >38 graden. Alleen verkoudheid EN/OF hoesten is meestal geen reden om thuis te blijven, zie ook de website van het RIVM voor professionals. De regels kunnen veranderen. 

JGZ: blijf goed voor jezelf zorgen. Juist nu is het van belang dat jullie er zijn voor ouders en hun kinderen. Dat betekent dat de JGZ waar mogelijk extra actief en outreachend moet optreden. Als dat niet via fysiek contact kan, zoek dan alternatieven bijvoorbeeld telefonisch of via beeldbellen. Alle gezinnen in beeld, weten wat er speelt op individueel en collectief niveau, daar preventief en laagdrempelig steun bieden. 

Dringend advies aan ouders, verzorgers en jongeren: 
De Jeugdgezondheidszorg is en blijft belangrijk om de gezondheid en ontwikkeling van u en uw kind te monitoren en te ondersteunen. Blijf er daarom zoveel mogelijk gebruik van maken. Als het kan en nodig is in direct contact en anders via (beeld)bellen. Ook het rijksvaccinatieprogramma wordt nog zoveel mogelijk uitgevoerd. 

Heb jij of jouw kind klachten van verkoudheid of keelpijn of hoesten of koorts: BLIJF THUIS en kom niet naar de afspraak op school, het consultatiebureau of op het inloopspreekuur. Bel bij vragen of voor het maken van een nieuwe afspraak. Als het kind geen klachten heeft, mag iemand die geen klachten heeft wel komen met jouw kind. 

Onderwerpen A-Z

Hieronder vind je meer informatie over JGZ-onderwerpen van A tot Z. Staat jouw onderwerp er niet tussen? Mail het landelijk JGZ-adviesteam via corona@ncj.nl

Aanpak in tijden van corona (30 maart)
Veel organisaties maken een eigen aanpak, gebaseerd op het landelijke beleid en afgestemd op de lokale situatie. Als JGZ kunnen we van elkaar leren en/of gebruik maken van elkaars ervaringen. Alles wat we op dit gebied ontvangen plaatsen we op Kennisnet, de besloten site van GGD GHOR. Ook hierin staan we samen sterk.

Asielzoekerskinderen/kinderen van statushouders
Laat de vaccinatie voor nieuwkomers/Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) en mensen zonder basisimmuniteit zoveel mogelijk doorgaan.

Babyvoeding
Borstvoeding kan doorgaan als een moeder besmet is. Aangeraden wordt om borstvoeding te geven met een mondkapje en extra hygiënemaatregelen te nemen (handen wassen voor het aanraken van de baby of borsten, eigen borstkolf gebruiken en fles en borstkolf goed schoon maken na gebruik). Omdat het wel mogelijk is dat moeder de baby infecteert, valt het te overwegen om (afgekolfde) voeding door een gezond persoon te laten geven. Meer informatie.

Op social media komen al noodkreten voorbij van ongeruste ouders die bang zijn dat de flesvoeding door hamsteren opraakt. Het voedingscentrum laat weten dat het merk niet uitmaakt voor de kunstvoedingen die in Nederland op de markt zijn, omdat ze allemaal aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen.

Beeldbellen
Voor meer informatie over beeldbellen zie de pagina van ActiZ.Deze pagina biedt een overzicht van hulpmiddelen om met beeldbellen aan de slag te gaan, zoals een:

  • Stappenplan en beslisboom voor het komen tot een keuze voor een beeldbel applicatie
  • Een overzicht van beeldbel applicaties door SmartHealth

Verder vind je hier allerlei handige tips en info.

Groepsbijeenkomsten
Conform het landelijke beleid annuleren. 

Gehoorscreening
De staatssecretaris van VWS heeft besloten dat de gehoorscreening tijdelijk stopgezet wordt m.i.v. 24 maart t/m 6 april a.s. Dit geldt voor zowel de gehoorscreening die thuis uitgevoerd wordt als die op het consultatiebureau. Dit is een landelijk besluit van de overheid. 

Reden voor dit opschorten is dat in de huidige situatie in de gezondheidszorg alleen nog acute zorg verleend wordt. De behandeling van ernstig gehoorverlies is belangrijk, maar minder urgent. Daarom wordt de gehoorscreening tijdelijk niet uitgevoerd. Met dit besluit komt het ministerie tevens tegemoet aan zorgen van ouders en screeners. Zowel de eerste screening als de follow up/diagnostiek vervallen. De follow-up van kinderen die uitvallen of de zorg voor slechthorende kinderen kan op dit moment niet volgens het reguliere schema worden geboden. Lees hier meer over de gehoorscreening.

Hielprik
De hielprik gaat wel door. Een tijdige hielprikafname is noodzakelijk, omdat de ziekten die de hielprik opspoort snelle behandeling vereisen. Ouders die meer informatie zoeken, kunnen terecht op de pagina voor ouders over de tijdelijke stopzetting van de gehoorscreening. Hier staat ook een lijst met vragen en antwoorden. 

Om de duur van het contact van de screener in het gezin te verkorten is het advies om voorafgaand aan de hielprik een telefonische intake te doen waarin het volgende wordt besproken:

  • Invullen van de hielprikkaart (duur zwangerschap, huisarts, geboortedatum,
  • geboortegewicht, thuis/ziekenhuisbevalling, bloedtransfusie, datum bloedafname, bijzonderheden);
  • uitleg over de hielprik;
  • uitleg over sikkelcel- en Scidziekte;
  • toestemming voor anoniem wetenschappelijk onderzoek;
  • gegevens in JGZ-dossier verwerken;
  • wat verder ter sprake komt;
  • vragen naar klachten van gezinsleden.

Als vooraf bellen niet lukt vraag dan aan de deur naar corona klachten bij gezinsleden:

  • Indien in het huis geen personen met gezondheidsklachten zijn: er gelden geen extra maatregelen.
  • Indien In het huis personen zijn met alleen verkoudheidsklachten, dan kan de hielprik thuis plaatsvinden met inachtneming van de beschreven extra aandachtspunten (volg altijd de laatste update Hielpriknieuws voor screeners).
  • Indien een van de gezinsleden last heeft van klachten die wijzen op corona (luchtwegklachten en/of koorts) dan regel je dat een klachtenvrije volwassene van buiten het gezin met de baby naar het consultatiebureau komt voor de hielprik op een moment dat er geen andere mensen aanwezig zijn. 
  • Een alternatief voor bovenstaande kan zijn: voordat de screener komt gaat de zieke ouder uit de ruimte waar de baby is en wordt de ruimte gelucht (5 minuten). Wanneer meerdere gezinsleden verkoudheidsklachten hebben dan is het afnemen van de hielprik in het bedje een goede oplossing. Houd ook hier altijd 1,5 meter afstand. Het proces is als volgt:
    - De screener gaat naar binnen.
    - Handen desinfecteren met Sterilium.
    - Screenen van het kind.
    - Handen weer desinfecteren met Sterilium. 
    - Raak je daarna nog een deurklink aan, dan weer de handen desinfecteren.

In alle overige onvoorziene situaties is overleg met de Directeur Publieke Gezondheid vereist. In deze crisisperiode is de DPG beslissingsbevoegd.

Huisbezoeken
Huisbezoeken zo veel mogelijk vervangen door beeldbellen, alleen als het echt nodig is heel gericht een huisbezoek doen. Als je toch op huisbezoek gaat: neem van te voren contact op, zo nodig aan de deur, vraag naar corona klachten conform RIVM beleid (hoesten, verkoudheid, koorts bij een van de huisgenoten). Indien hier sprake van is, doe je geen huisbezoek, maar een telefonisch of video consult. Of een niet zieke begeleider komt met de baby naar het consultatiebureau. 

Huisbezoeken programma's kwetsbare gezinnen
Het gaat om o.a. VoorZorg, Stevig Ouderschap en andere huisbezoeken programma’s.

Deze (interventie)programma’s zijn er om ernstige opvoedingsonmacht bij (zeer) risicovolle gezinnen te verminderen, en daarmee de kinderen en hun ouders een beter toekomstperspectief te geven. Juist in deze tijden van stress en minder sociale contacten des te meer van belang. Het advies is dan ook:

  • Bij de bestaande cliënten zoveel mogelijk de afspraken volgen, maar dan wel volgens de richtlijnen van huisbezoeken in deze tijd. Dat wil zeggen: altijd eerst (beeld)bellen en de situatie navragen (gezondheid, contacten, ziekten in de omgeving) en op basis daarvan kijken welke steun er wel gegeven kan worden en hoe de vertrouwensrelatie in stand gehouden kan worden. Van de eigen cliënten kan de ervaren verpleegkundige wel een inschatting maken van de betrouwbaarheid van de informatie.
  • Bij nieuwe potentiële cliënten is een inschatting veel lastiger, echter niets doen is bij een aanmelding geen optie. Na contact met de aanmelder bel of app je met het gezin en legt de bijzondere situatie uit. Via het gesprek probeer je een inschatting te maken en kijkt wat er in ieder geval nodig en mogelijk is. En indien er geen ziekte/verkoudheid of andere reeds genoemde verschijnselen aanwezig zijn, kun je met het nemen van de juiste voorzorgsmaatregelen (handen wassen, handgel gebruiken) een (intake) huisbezoek doen. 

Inloopspreekuren
Zo mogelijk door laten gaan, in ieder geval voor de vaccinaties. Op dit momenteel geen vrije inloop mogelijk maken, maar alleen op afspraak om het aantal mensen en de planning in de inloop te kunnen sturen. Vraag ook hier bij de planning naar corona klachten. 

Jeugdgezondheidszorg
Jeugdgezondheidszorg voor jonge baby’s en kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar gaat zo veel mogelijk door. Jeugdgezondheidszorg voor kinderen van 0-18 jaar waar zorgen over zijn gaat zo veel mogelijk door. Richt je werk anders in, doe zo veel mogelijk digitaal of telefonisch.

Vraag ouders om maximaal met 1 persoon naar het consultatiebureau of spreekuur te komen en thuis te blijven bij klachten. De grootste prioriteit hebben:

  • maternale kinkhoest vaccinatie zwangere vrouwen;
  • RVP jonge kinderen;
  • het prenatale huisbezoek;
  • hielprikscreening;
  • het 2 weken contact (beeldbellen of huisbezoek);
  • het consult van 4 weken met lichamelijk onderzoek. 

Regels voor het consultatiebureau
De nieuwe contact beperkende maatregelen gelden ook voor de consultatiebureaus: niet meer dan drie mensen tegelijk bij elkaar in één ruimte. BELANGRIJK: vraag ouders met maximaal 1 persoon met het kind naar het consultatiebureau te komen.

  • Zorg ervoor dat er één ouder en één kind per keer naar binnen gaan. 
  • Markeer de looprichting in de gangen en het gebouw, zorg dat er 1,5 meter ruimte is om elkaar te passeren bij binnenkomen en weggaan, of laat mensen om en om binnenkomen en weggaan. 
  • Ervoor zorgen dat in de wachtkamers genoeg ruimte is voor ouders/verzorgers om voldoende afstand van anderen te houden, markeer hiervoor 1,5 tussenruimte in de wachtkamer en in de spreekkamers.
  • Instrueer ouders/verzorgers om bij binnenkomst in de wachtkamer de handen te wassen met water en zeep.
  • Neem extra hygiëne maatregelen in spreekkamers en wachtkamers: ontsmet de boxen, bureaus, deurklinken, lichtschakelaars en kranen met alcohol of water en zeep indien er geen alcohol meer is.
  • Gebruik een eigen stethoscoop en ontsmet deze met alcohol (indien aanwezig, anders ook water en zeep, na ieder gebruik.
  • De materialen die in contact komen met baby of kind direct na gebruik, tussen twee kinderen, reinigen.
  • Handhygiëne bij medewerker voor en na ieder consult.
  • In de wachtkamer geen speelgoed, tijdschriften, boeken etc.
  • Geen koffie/thee/water aanbieden.

Het landelijk beleid JGZ/COVID-19 heeft gevolgen voor ouders en kinderen m.b.t. hun bezoek aan het consultatiebureau. Bekijk de tipsheet van TNO 'Tips voor thuis met je gezin'.

Samenwerking
Samenwerken is altijd belangrijk binnen de Jeugdgezondheidszorg. Maar in deze tijden van essentieel belang. We moeten met elkaar proberen om het aantal contacten binnen een gezin zo laag mogelijk te houden en de zorg toch zo optimaal mogelijk aan te bieden. Dit gaat alleen als we samenwerken. Een belangrijke samenwerking is die tussen de VSV’s (Verloskundige Samenwerkingsverband) en de JGZ. Deze samenwerking is nu, in het kader van Corona en het prenatale JGZ-huisbezoek, nóg belangrijker dan normaal. Uiteraard geldt dit ook voor de samenwerking van de preventieve JGZ in het sociaal domein en met andere professionals. Als er nog geen contact is, kijk wie in je organisatie contactpersoon is, en/of neem zelf contact op.

Schoolkinderen
Veel JGZ-activiteiten voor schoolgaande kinderen zijn geschrapt. De extra zorg voor kinderen op het primair onderwijs en vervolgonderwijs wel door laten gaan maar alleen digitaal of telefonisch. Dus alleen als het nodig is en telefonisch of via beeldbellen.

Jongeren en ouders actief verwijzen naar de website van www.jouwggd.nl en ouderchat.

Met de sluiting van de scholen is individuele vaccinatie de enige manier waarop de MenACWY vaccinatie gegeven kan worden, dat kan alleen mits er geen lange wachtrijen ontstaan. Het is belangrijk dat de MenACWY-vaccinaties vóór 1 juli 2020 gegeven worden. Omdat meningokokken W nog steeds circuleert in Nederland is langer uitstel van vaccinatie geen optie. 

Andere groepsvaccinaties, voor 9-jarigen (DTP/BMR) en 13-jarigen (HPV), worden uitgesteld tot na de zomervakantie. Met uitstel van een half jaar komt de bescherming tegen deze ziekten niet in gevaar. JGZ-organisaties die deze vaccinaties altijd al individueel geven, kunnen hier uiteraard gewoon mee doorgaan (bron: RVP Nieuws 16-3-2020).

Spanning in het gezin
Nu gezinnen met kinderen veel thuis zitten en ouders met spanning over werk en financiën geconfronteerd worden, ontstaat er gemakkelijk spanning, stress en mogelijk ook vaker opvoedingsonmacht en huiselijk geweld. Gebruik voor ondersteuning de digitale JGZ-communicatielijnen, breidt ze uit, of start ze op. Adviseer gezinnen om een vast dagritme te houden. Voor tips: zie ook Augeo Magazine. 

Zorgenkinderen 
Bij schoolgaande kinderen (PO/VO/SO) met extra zorgbehoefte/onderwijsondersteuning of kinderen in een onveilige thuissituatie kunnen ouders de extra zorgbehoefte/ondersteuning niet altijd leveren. JGZ-professionals kennen deze kinderen vaak al wel, en zij kunnen hierin proactief, op afstand, een signalerende en ondersteunende rol bieden. Ook hier kan een dagritme van structuur met Rust, Reinheid en Regelmaat een meerwaarde hebben, ondersteun de ouders en jeugdige in het opbouwen van een dagritme.

Houd bij bezoek van cliënten rekening met het advies Social Distancing. Dus in ieder geval maximaal 1 (gezonde) volwassene bij een jeugdige, en minimaal 2 meter afstand laten houden. Hier eventueel je afspraken op aanpassen.

Gemeenten zijn bezig met het zoeken van oplossingen voor kinderen die extra zorg nodig hebben om daarvoor opvangmogelijkheden te creëren.

Zorg op afstand 
Het informatievoorzienings team van GGD GHOR Nederland heeft contact gelegd met een organisatie die videoconsulten kunnen leveren. Zij zijn bijzonder enthousiast over deze service en hebben een positief advies voor gebruik afgegeven aan het GGD GHOR Nederland crisisteam. Zo ook over het Landelijk Corona Infocentrum. In diverse rubrieken vind je vragen en bijbehorende antwoorden. Deze informatie wordt dagelijks geüpdatet en aangevuld, met medewerking van Stichting BetrouwbareBron. In elk Inforium, pakketje informatie, zit voor de ontvanger een update knop. Ook andere aanbieders kunnen zorg op afstand ondersteunen: zie Zorg van Nu.

Deel dit met je netwerk

Veelgestelde vragen

Bekijk ook de veelgestelde vragen over het coronavirus.