Onderwerpen A-Z

Wat betekent het aangepaste landelijke advies voor mijn dagelijks werk? Hieronder vind je meer informatie over JGZ-onderwerpen van A t/m Z. Staat jouw onderwerp er niet tussen? Mail het landelijk JGZ-adviesteam via corona@ncj.nl

A   B   C   G   H   I   J   K   M   P   S   T   V   Z   

A

  • Aantal personen in de boxenkamer of spreekkamers

    De grootte van de boxenkamer bepaalt het aantal mensen dat aanwezig mag zijn. Ouders en medewerkers moeten onderling 1,5 meter afstand kunnen houden. Belangrijk zijn ook het aangeven van duidelijke looproutes en dat er geen personen aanwezig zijn  met gezondheidsklachten. Het kind wordt hierin niet meegeteld. De JGZ’er, assistente en/of ouder kunnen alleen gelijktijdig in dezelfde ruimte aanwezig zijn als ze 1,5 meter afstand kunnen houden. Benut ook andere ruimtes in het gebouw. Ditzelfde geldt ook voor het AZC: laat één JGZ-medewerker gelijktijdig en desnoods na elkaar, bij de ouder in één ruimte werken.

  • Angst voor besmetting op het consultatiebureau

    Het advies is om als ‘eigen’ arts of verpleegkundige, met het dossier open, eerst een telefonisch of digitaal consult op afstand te doen en na te gaan waaruit de angst bestaat en hoe die weggenomen kan worden. Daarnaast kun je toelichten wat het consultatiebureau zelf doet om besmetting te voorkomen. De leeftijdsgerichte bespreekpunten kunnen telefonisch of via beeldbellen besproken worden. Na de samenvatting kun je dan gericht aangeven of en waarvoor je één ouder en het kind fysiek wilt zien. Bijvoorbeeld voor een vaccinatie of omdat er nader onderzoek nodig is. Door dit duidelijk te maken, het persoonlijke contact en uitleg te geven over de werkwijze op de locatie, kunnen ouders gemotiveerd zijn om wel te komen.

  • Asielzoekerskinderen/kinderen van statushouders

    De zorg en vaccinaties voor nieuwkomers/Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) en jeugdigen zonder basisimmuniteit gaat zoveel mogelijk door met inachtneming van alle contact beperkende maatregelen.

B

  • Babymelk voeding (borst- en flesvoeding)

    Borstvoeding kan doorgaan als een moeder besmet is. Aangeraden wordt om borstvoeding te geven met een mondkapje* en extra hygiënemaatregelen te nemen (handen wassen voor het aanraken van de baby of borsten, eigen borstkolf gebruiken en fles en borstkolf goed schoon maken na gebruik). Omdat het waarschijnlijk mogelijk is dat moeder de baby infecteert, valt het te overwegen om (afgekolfde) voeding door een gezond persoon te laten geven. Lees meer over dit onderwerp

  • Beeldbellen

    Voor meer informatie over beeldbellen zie de pagina van ActiZ (alleen voor leden). Deze pagina biedt een overzicht van hulpmiddelen om met beeldbellen aan de slag te gaan en praktische tips. Bekijk ook praktische tips voor beeldbellen.

  • Bescherming JGZ-medewerkers tegen COVID-19

    Dit is iets waar alle JGZ-professionals zelf erg alert op moeten zijn. Maak altijd een goede afweging of face-to-face contact noodzakelijk is en kies bij twijfel voor zorg op afstand. Er is voortschrijdend wetenschappelijk inzicht dat mensen besmettelijk kunnen zijn al voor er klachten ontstaan. Gebruik mondmaskers in alle gevallen van fysiek contact en vraag de jeugdigen en ouders om dat ook te doen (voor jezelf of de ander) en gebruik bij voorkeur kuchschermen op de JGZ-locatie tussen jou en de jeugdigen/ouders. Overleg bij twijfel met je leidinggevende en/of afdeling infectieziekten. Zij kunnen gericht individueel advies geven.

  • Broertjes/zusjes: geen opvang

    Vraag aan alle bezoekers om met maximaal één ouder naar het consultatiebureau te komen en zonder broertjes/zusjes. De ouder die mee komt en het kind zelf mogen geen klachten hebben. Ouders die géén opvang voor andere kinderen kunnen regelen, mogen deze niet meenemen. De afspraak moet worden verplaatst. Als een andere verzorger met het kind kan komen, is de afspraak wel mogelijk.

C

  • Consultatiebureau en spreekuurcontacten

    De contact beperkende maatregelen gelden ook voor de bezoekers en medewerkers van de consultatiebureaus: zo weinig mogelijk mensen tegelijk bij elkaar in één ruimte, zodat iedereen 1,5 meter afstand kan houden. 

    • Gebruik een mondkapje* en vraag ouders om dat ook te doen, vanuit het principe: ik bescherm jou, jij beschermt mij. 
    • Vraag ouders met maximaal 1 persoon met het kind naar het consultatiebureau te komen.
    • Zorg ervoor dat er één ouder en één kind per keer naar binnen gaan. 
    • Markeer de looprichting in de gangen en het gebouw, zorg dat er 1,5 meter ruimte is om elkaar te passeren bij binnenkomen en weggaan, of laat mensen om en om binnenkomen en weggaan. 
    • Zorg ervoor dat in de wachtkamers genoeg ruimte is voor ouders/verzorgers om voldoende afstand van anderen te houden, markeer hiervoor 1,5 tussenruimte in de wachtkamer en in de spreekkamers.
    • Instrueer ouders/verzorgers om bij binnenkomst in de wachtkamer de handen te wassen met water en zeep.
    • Neem extra hygiëne maatregelen in spreekkamers en wachtkamers: ontsmet de boxen, bureaus, deurklinken, lichtschakelaars en kranen met alcohol of water en zeep regelmatig, maar in ieder geval voor en na de bijeenkomst.
    • Gebruik een eigen stethoscoop en ontsmet deze regelmatig met alcohol of met water en zeep.
    • Reinig de materialen die in contact komen met baby of kind direct na gebruik, tussen twee kinderen.
    • Hanteer de regels voor handhygiëne bij medewerkers; voor en na ieder consult de handen reinigen.
    • Plaats in de wachtkamer liever geen speelgoed, tijdschriften, boeken etc.
    • Bied geen koffie/thee/water aan.
  • CoronaMelder (app)

    De CoronaMelder-app kan bijdragen aan het vroegtijdig opsporen van besmettingen. Het coronavirus is er nog altijd. Het blijft belangrijk om alert te blijven. Zeker nu we weten dat de Britse variant nóg besmettelijker is. Daarom willen we vragen of je CoronaMelder onder de aandacht wil blijven houden. Elke download helpt. Om de CoronaMelder-app vanuit de JGZ onder de aandacht te brengen bij jeugdigen en ouders kun je gebruikmaken van de materialen uit de Rijksoverheidstoolkit

    Bekijk de materialen uit de Rijksoverheidstoolkit > 

    Voorkom verspreiding, download de CoronaMelder >

G

  • Gescheiden ouders en de omgangsregeling

    Vooralsnog geldt dat kinderen van de ene naar de andere ouder kunnen gaan, volgens de afspraken die ouders met elkaar maken. Als één van de ouders tot de kwetsbare groep hoort is extra aandacht voor hygiëne maatregelen gewenst. Indien in het ene gezin mensen met klachten zijn, dan zullen deze eerst getest moeten worden voor de omgangsregeling door kan gaan. De basis is: minimaal 24 uur geen klachten voor de omgangsregeling weer door kan gaan. Bij een positieve test geldt: overleg met de GGD.

  • Groepsbijeenkomsten

    Groepsbijeenkomsten kunnen alleen doorgaan als een regio in de fase waakzaam zit en mits de algemene maatregelen (mondmasker op, gezonde personen, niet komen bij klachten maar eerst testen, hygiëne maatregelen, voldoende ventilatie en afstand houden) gehandhaafd worden. Voor meerdere bijeenkomsten in bijvoorbeeld een training kunnen ook hybride vormen gekozen worden, bijvoorbeeld deelnemers om en om fysiek aanwezig en via beeldbellen. Dit kan het ook bij gesplitste groepen mogelijk maken om voldoende afstand te kunnen houden. En biedt deelnemers met gezondheidsklachten en/of een kwetsbare gezondheid de mogelijkheid om toch deel te nemen.

H

  • Handelingsperspectief JGZ in coronatijd voor kinderen, ouders en onderwijs

    Voor iedereen brengt deze tijd veranderingen in het dagelijks leven. Veel gezinnen kunnen in moeilijkheden komen. De JGZ is juist in deze tijd van vitaal belang, mits ze haar rol actief oppakt; door contacten met ouders, met ketenpartners en gemeenten. Als (medisch/verpleegkundige) vraagbaak en adviseur. Tijdens contactmomenten met ouders en jeugdigen (face-to-face en op afstand), door een actieve benadering van onderwijs en ketenpartners, door onderlinge afstemming.

  • Handhygiëne: handalcohol of zeep?

    Handdesinfectans, als Sterillium Med, gebruik je alleen als je geen zeep en water voor handen hebt. Goed en grondig je handen wassen met gewone handzeep is voldoende om het coronavirus van je handen te verwijderen.

  • Hielprik en gehoorscreening

    Neem vooraf telefonisch contact op, en doe de gezondheidscheck en om de duur van het contact van de screener met het gezin te verkorten is het advies om alvast de voorbereiding op de screening te doen, alleen met één volwassen persoon contact. 

    • Uitleg over de hielprik en de gehoorscreening;
    • invullen van de hielprikkaart (duur zwangerschap, huisarts, geboortedatum, geboortegewicht, thuis/ziekenhuisbevalling, bloedtransfusie, datum bloedafname, bijzonderheden);
    • uitleg over sikkelcel- en scidziekte;
    • toestemming voor anoniem wetenschappelijk onderzoek;
    • gegevens in JGZ-dossier verwerken;
    • wat verder ter sprake komt;
    • vragen naar klachten van gezinsleden.

    Indien in het huis één of meer huisgenoten of andere personen zijn met verkoudheidsklachten, vraag dan of er al getest is, zo ja, wat de uitslag was. Zo niet, dan is het advies om dit als eerste te doen, en even de uitslag af te wachten indien het tijdspad dat nog mogelijk maakt. Zo niet, vraag dan of een ander gezond persoon (buiten het gezin) aanwezig kan zijn en/of met het kindje naar de JGZ-locatie kan komen. Als vooraf bellen niet lukt vraag dan aan de deur naar corona klachten bij gezinsleden. Indien in het huis geen personen met gezondheidsklachten zijn dan gelden de huidige corona-hygiënemaatregelen. 

  • Huisbezoeken

    Huisbezoeken kunnen plaatsvinden als zorg op afstand niet voldoende is. Huisbezoeken kunnen ook worden vervangen door beeldbellen, waarbij je de jeugdige in beeld kunt vragen. Het is aan de professional om in afstemming met de ouder(s) of jeugdige tot een optimale begeleidingsvorm te komen. Een huisbezoek kan alleen plaatsvinden indien vooraf een gezondheidscheck aangeeft dat iedereen in het gezin gezond is en de huidige corona-hygiënemaatregelen worden toegepast. Waarbij het goed is om je als professional te realiseren, dat de hele situatie met de corona, dreigende werkloosheid, oplopende armoede en het thuiswerken kan leiden tot of heeft geleid tot spanningen en stress. Benoem dit in je contacten en geef ruimte om het te bespreken. Oplossen kun je het waarschijnlijk niet, luisteren en eventueel advies geven wel.

  • Huisbezoeken programma's kwetsbare gezinnen

    Het gaat om o.a. VoorZorg, Stevig Ouderschap, VIB, en andere huisbezoeken programma’s. Deze (interventie)programma’s zijn er om (ernstige) opvoedingsonmacht bij (zeer) risicovolle gezinnen te verminderen, en daarmee de kinderen en hun ouders een beter toekomstperspectief te bieden. Juist in deze tijden van stress en minder sociale contacten des te meer van belang. Het advies is dan ook de huisbezoeken richtlijnen zoals bovengenoemd te volgen en eventueel creatief met de mogelijkheden om te gaan.

  • Hygiënisch werken in de JGZ

    Hygiënisch werken is vanwege het risico op coronabesmetting extra belangrijk. De meeste JGZ-organisaties hebben een eigen hygiëne protocol. Bekijk ook de JGZ Richtlijn Veilig werken in de JGZ (2009). Er is herziene richtlijn ‘Gebruik mondkapje* in de JGZ’ (13 november 2020) beschikbaar.

I

  • Inloopspreekuren

    Inloopspreekuren kunnen alleen op afspraak doorgaan om de klantstromen te reguleren, voor vragen, problemen en vaccinaties. Wel geldt hier ook: eerst een gezondheidscheck en alle overige maatregelen.

J

  • Jeugdgezondheidszorg

    Jeugdgezondheidszorg gaat zo veel mogelijk door. Richt je werk anders in: doe waar mogelijk digitale contactmomenten en varieer met face-to-face contacten. Ken je (risico)gezinnen, en neem actief contact op. Vraag ouders om maximaal met één niet verkouden persoon naar het consultatiebureau of spreekuur te komen en thuis te blijven bij klachten. De grootste prioriteit voor face-to-face contact hebben:

    • Zorg voor kinderen in kwetsbare situaties 
    • Maternale kinkhoest vaccinatie zwangere vrouwen;
    • RVP jonge kinderen en meningokokken;
    • het prenatale huisbezoek;
    • hielprikscreening en neonatale gehoorscreening;
    • het 2 weken contact (beeldbellen of huisbezoek);
    • het contactmoment van zuigelingen.

    Overleg met ouders/jeugdige en/of school welke behoefte er is. En beoordeel professioneel wat mogelijk is. Blijf in goed contact met kinderopvang en scholen, zodat je weet wat er speelt en over welke jeugdigen er zorgen zijn, zodat je hen kunt ondersteunen en ernaar kunt handelen. Zo houd je ook schoolgaande jeugdigen (in een kwetsbare situatie) in beeld.

  • JGZ-medewerker uit de kwetsbare groep

    Als een JGZ-medewerker tot een kwetsbare groep behoort, een partner heeft met een zwakke gezondheid of mantelzorger is van een kwetsbare oudere dan is het zaak om de kans op de risico’s op besmetting zo klein mogelijk te houden. Het werk in het team wordt zodanig verdeeld dat deze JGZ-medewerker thuis kan werken.

K

  • Kwetsbare situaties voor kinderen

    Kinderen met extra zorgbehoefte, extra onderwijsondersteuning of kinderen in een onveilige thuissituatie, JGZ-professionals kennen deze kinderen vaak al wel, en zij kunnen hierin proactief, op afstand, een signalerende en ondersteunende rol bieden. Heb alleen face-to-face contact met deze gezinnen als dat verantwoord kan volgens de algemeen geldende adviezen rond afstand houden, mondkapje* en de gezondheidscheck. Pas hier je afspraken op aan.

M

  • Meten en wegen thuis

    Het is handig als ouders zelf thuis te meten en wegen, omdat er dan een beeld van de groei ontstaat. Als de gegevens niet lijken te ‘kloppen’ kun je afspreken om nog een keer te meten met beeldbellen (zodat je mee kunt kijken).

  • Mondkapje

    Gebruik bij alle face-to-face contacten een mondkapje* en vraag de jeugdigen en ouders om dat ook te doen, vanuit het principe: ik bescherm jou, jij beschermt mij. Een herziene richtlijn ‘Gebruik mondkapje* in de JGZ’ (13 november 2020) is beschikbaar. Hierin is het commentaar uit het ingelaste managersoverleg  meegenomen. Ook is een tabel toegevoegd die de interpretatie wellicht wat gemakkelijker maakt. Naast het RIVM hebben ook enkele JGZ-professionals c.q. -managers meegelezen. Voor de JGZ worden geen FFP1 of FFP2 mondneusmaskers geïndiceerd. Ook is het RIVM van mening dat niet voor alle huisbezoeken een medisch masker gedragen hoeft te worden - mits de afstand van 1,5 tot de ouder bewaakt kan worden. Bekijk de herziene richtlijn

P

  • Positief getest

    (dit geldt voor het kind en voor alle positief geteste huisgenoten/gezinsleden)
    Alle gezinsleden (dus alle broertjes/zusjes uit betreffend gezin) blijven tien dagen thuis. Ontstaan bij de gezinsleden ook klachten, dan alsnog testen. Een gezin met een besmet kind komt niet naar het consultatiebureau en er vinden geen huisbezoeken plaats. De aanpak van klasgenoten of kinderen in de groep is op maat, en hangt af van hoe intensief het contact geweest is (naast elkaar zitten, samen spelen). De GGD geeft dan advies hoe te handelen. Dit geldt voor positief geteste kinderen in de kinderopvang en in het basis-, speciaal- en/of voortgezet onderwijs.

  • Prenatale en perinatale samenwerking

    Een belangrijke samenwerking is die tussen de Verloskundige Samenwerkingsverbanden (VSV) en de JGZ. Deze samenwerking is nu, in het kader van Corona en het pre- en postnatale JGZ-huisbezoek, nóg belangrijker dan in andere tijden. De VSV adressen in jouw regio kan je vinden op de website van CPZ.

S

  • Samenwerking met scholen over schoolgaande kinderen

    Houd contact met de leerkrachten over kinderen die in kwetsbare situaties opgroeien en geef die extra aandacht, monitor kinderen tijdens groepsactiviteiten van de school, sluit aan bij lokale mogelijkheden en alternatieven. En houd goed contact met je scholen, overleg met hen wat nodig en mogelijk is. Jongeren en ouders kun je actief verwijzen naar de website van www.jouwggd.nl, het platform Jongeren Hulp Online en de ouderchat. Vraag scholen deze informatie op hun website te zetten. Indien door een toename van het aantal besmettingen in een bepaald gebied veel face-to face JGZ-activiteiten voor schoolgaande kinderen worden geschrapt, vervang de JGZ dan door digitaal of telefonisch contact met beeldbellen.

  • Schoolverzuim

    Scholen hebben regelmatig te maken met ouders die vanwege angst voor besmetting met het coronavirus hun kinderen thuishouden. Bied scholen aan om als jeugdarts/jeugdverpleegkundige in gesprek te gaan met deze jeugdigen/ouders. Neem hun angst serieus, bespreek deze angst en bespreek de alternatieve mogelijkheden om wel naar school te kunnen en/of thuis zoveel mogelijk onderwijs te volgen. Er is alle reden om open het gesprek in te gaan en proberen te achterhalen wat er werkelijk speelt; open, onbevooroordeeld en samen op zoek gaan naar oplossingen. Hier kan de JGZ-professional een grote rol bij spelen en zowel jeugdigen/ouders als scholen in ondersteunen.

  • Snotterende kinderen (beslisbomen neusverkouden kinderen)

    Op basis van de richtlijnen van het RIVM is een beslisboom ontwikkeld voor ouders van kinderen vanaf circa 12 jaar in het voortgezet onderwijs, studenten in het mbo en hoger onderwijs, werkende jongeren en volwassenen, die mogelijk corona klachten hebben. De beslisboom dekt niet alle situaties, het gaat bijvoorbeeld om de situatie hoe te handelen bij klachten maar niet hoe te handelen bij een positieve test. Het vo-protocol is daarin allesomvattend en altijd leidend. De beslisbomen zijn regelmatig aangepast aan de veranderende regelgeving, zie: Beslisboom 12+. Bekijk ook de beslisboom kind 0 jaar t/m groep 8

  • Spanning in het gezin

    Als gezinnen met kinderen veel thuis zitten (schooluitval, verkouden, in quarantaine, wachtend op testuitslag, etc.) en ouders met spanning over werk en financiën geconfronteerd worden, kan er gemakkelijk spanning/stress ontstaan en mogelijk ook vaker opvoedingsonmacht en huiselijk geweld. Zorg ervoor dat je bij elk contact, ook telefonisch, vraagt hoe het thuis gaat. Gebruik voor ondersteuning de digitale JGZ-communicatielijnen, breidt ze uit, of start ze op. Adviseer gezinnen om een vast dagritme te houden. Voor tips: zie ook Augeo Magazine.

T

  • Taxatiemethodieken

    De taxatiemethodieken GIZ en SamenStarten en SPARK zijn ook goed digitaal toepasbaar. Zeker ook nu in corona tijd is vroegsignalering belangrijk. Geef ouders de kans om over de impact van corona op hun stemming en hun balans na te denken en erover in gesprek te gaan. De Balansmeter kan hierbij helpend zijn. De Balansmeter kan ook ondersteunend zijn in het inschatten van de nood om met ouders in gesprek te gaan.

  • Testbeleid

    Het corona testbeleid voor kinderen tot 12 jaar is aangepast, zie dit bericht van het RIVM.

  • Tolk

    Een conference call met tolk kun je houden met behulp van het Tolk- en Vertaal centrum. Bekijk de handleiding

V

  • Vaccineren

    Ons eigen Rijksvaccinatieprogramma is noodzakelijke zorg en dient ook tijdens COVID-19 te worden toegediend. Uiteraard gelden ook hier de algemene maatregelen rond gezondheid, mondkapje* en afstand houden. 

  • Verklaringen

    Het uitschrijven van een ‘briefje’ (verklaring) voor ontheffing voor het dragen van een mondkapje* is geen preventieve JGZ-taak, het hoort niet bij het werk: niet doen. Ook het schrijven van een verklaring dat een kind niet naar school hoeft te gaan hoort niet bij ons werk. Als ouders angst hebben om hun kind naar school te sturen, dan wel een gesprek om de angsten te bespreken en naar mogelijke alternatieven te zoeken. 

  • VVE voorzieningen

    Kinderen die naar een VVE verwezen worden komen veelal uit de kwetsbare gezinnen. Dit zijn de kinderen/gezinnen waar de JGZ extra aandacht aan moet schenken, ook in coronatijd. Om deze kinderen optimale kansen te geven, zal de JGZ alert moeten zijn en conform de lokale afspraken naar de VVE verwijzen.

Z

  • Zorg op afstand

    GGD GHOR Nederland heeft contact gelegd met een organisatie die videoconsulten kan leveren. Zie het Landelijk Corona Infocentrum. In diverse rubrieken vind je vragen en bijbehorende antwoorden. Deze informatie wordt dagelijks geüpdatet en aangevuld, met medewerking van Stichting BetrouwbareBron. In elk Inforium (een pakketje informatie) zit voor de ontvanger een update knop. Ook andere aanbieders kunnen zorg op afstand ondersteunen: zie Zorg van Nu.

Deel dit met je netwerk

Landelijk JGZ advies

Bekijk ook de pagina waar het aangepaste landelijke advies beschreven staat.

Veelgestelde vragen

Bekijk ook deze vragen en antwoorden over het coronavirus.

Mondkapje

*Voor het woord mondkapje kan ook een chirurgisch mondkapje, mondneusmasker en/of chirurgisch masker type 2 worden gebruikt.