Basispakket JGZ

In het Basispakket JGZ staat welke activiteiten de jeugdgezondheidszorg aan elk kind in Nederland moet aanbieden. Monitoren, signaleren en screenen vormen de kern van het Basispakket JGZ.

Op basis van de beschikbare informatie over de onderbouwing van de onderdelen van het basistakenpakket heeft de Commissie De Winter aangegeven welke activiteiten aan alle kinderen zouden moeten worden aangeboden via het nieuwe basispakket JGZ. Daarbij is gebruik gemaakt van de evaluatie van TNO/NJi/NCJ. De aard van de activiteiten en de manier van uitvoeren verschilt per leeftijd. Niet op alle leeftijden zullen alle genoemde activiteiten evenveel aandacht krijgen.

Inhoud Basispakket JGZ

Kindermishandeling, overgewicht, internetgebruik en contactmoment adolescenten kregen al langer aandacht, maar worden nu ook wettelijk vastgelegd in het basispakket. Hetzelfde geldt voor voorlichting, begeleiding, en toeleiding naar zorg. Nieuw in het Basispakket JGZ zijn beleidsadvisering en schoolverzuim. Zie ook de bijlagen: 

Tabel 1. Overzicht individuele activiteiten JGZ

De wettelijk verplichte voorlichting op basis van de Wgbo is niet in deze tabel opgenomen, omdat deze niet onder de Wpg valt.

ALLE KINDEREN IN BEELD

De JGZ ziet de kinderen regelmatig en volgt het kind tijdens het opgroeien. Zij monitort groei en ontwikkeling, doet gezondheidsonderzoek en screent. De JGZ heeft een brede, integrale beoordeling van kinderen in de context van gezin en omgeving en kijkt naar het individuele kind en de gezondheidstoestand van alle kinderen.

Anamnese:

  • Zorgen en vragen
  • Voorgeschiedenis
  • Familieanamnese

Beoordelen lichamelijke verschijning (incl. signalen kindermishandeling)

Beoordelen functies:

  • Lichamelijk, psychisch, sociaal functioneren
  • Zindelijkheid, (excessief) huilgedrag, slapen    

Risicofactoren / risicogroepen/ aandoeningen/handicap

Draagkracht/ draaglast

Ontvangen zorg/zorgbehoefte

Inschatten voorlichtingsbehoefte 

Groei:

  • Lengte
  • Gewicht
  • Hoofdomtrek

Ontwikkeling:

  • Psychisch/sociaal- emotioneel
  • Cognitief
  • Motoriek
  • Spraak- taal, communicatie
  • Seksueel

Screeningen:

  • Hielprik*
  • Perceptief gehoorverlies
  • Aangeboren hartafwijkingen
  • Dysplastische heupontwikkeling
  • Niet-scrotale testis
  • Oogpathologie en Visuele stoornissen
  • Spraak- en taalstoornissen

VERSTERKEN KRACHT OUDERS EN JONGEREN

De JGZ steunt ouders bij het gezond opgroeien en opvoeden en geeft preventieve voorlichting en advisering  (individueel of in groepen). Zo nodig volgt in aansluiting op signaleren een of enkele extra gesprekken om ouders en kind gerust te stellen door voorlichting, advies, begeleiding of instructie en beoordeelt of extra ondersteuning, hulp of zorg nodig is.

Gezondheidsbevordering en signalering:

  • Gezonde (borst-)voeding
  • Overgewicht / ondergewicht
  • Voedselovergevoeligheid
  • Vitamine D en K
  • Veilig slapen
  • Veiligheid
  • Voorkeurshouding
  • (Mee)roken
  • Gebit en gebitsverzorging
  • Middelengebruik (voornamelijk bij adolescenten): Alcohol, roken en cannabis/drugs                                             
  • Leefstijl (voornamelijk bij adolescenten): Sport en bewegen, seksueel gedrag (SOA, anticonceptie) en internetgebruik

Bevorderen psychosociale en emotionele gezondheid en voorkomen opvoedproblemen:

  • Psychosociale problemen en opvoedvragen
  • Opvoedproblemen en kindermishandeling, VGV en shaken baby syndroom
  • Weerbaarheid kinderen en jongeren o.a. pesten, discriminatie, geweld (o.a. seksuele dwang)
  • Depressie

Vaccineren*

TIJDIG SIGNALEREN EN HULP INSCHAKELEN (was: inschatten zorgbehoefte)

De JGZ kijkt hierbij naar het kind als geheel en betrekt hierbij de lichamelijke, psychische, sociale en cognitieve ontwikkeling. De JGZ signaleert bevorderende en bedreigende factoren in de opvoeding in gezin en omgeving en indien nodig wordt hulp erbij gevraagd of doorverwezen. De JGZ grijpt in in situaties die de veiligheid van het kind bedreigen. De JGZ volgt het kind tijdens en na hulp.

Hulp erbij halen, ingrijpen of verwijzen bij:

  • Disbalans draagkracht/draaglast en ontvangen zorg/zorgbehoefte bij kind en gezin
  • Gezondheidsbedreigingen gezin en omgeving (sociaal, fysiek, psychisch, pedagogisch milieu)
  • School-/ziekteverzuim/schooluitval

* Maakt op dit moment geen deel uit van de Wet PG maar valt onder de AWBZ en is hier opgenomen omdat het tot de kernactiviteiten van de JGZ behoort.

Tabel 2. Overzicht collectieve activiteiten JGZ

SAMENWERKEN

Netwerken, overleg en (keten)samenwerking met onderwijs, kindercentra, gezondheidszorg, jeugdhulp, buurtteams en andere aanpalende sectoren.

ONDERZOEK, BELEIDSINFORMATIE EN ADVIES

  • Doet epidemiologisch onderzoek, mede op basis van DD JGZ
  • Signaleert
  • Geeft beleidsadvies en adviseert over collectieve maatregelen aan gemeenten en anderen

Toelichting Basispakket JGZ als verbinder

  • Wet publieke gezondheid. In het kader van de Wpg is de gemeente verantwoordelijk voor collectieve activiteiten zoals gezondheidsbevordering en prenatale voorlichting gericht op de gehele bevolking, dus ook gericht op jeugd. Wpg is preventie voor alle kinderen.
  • Jeugdwet. In de Jeugdwet wordt jeugdhulp geregeld. De Jeugdwet kent een driedeling: preventie (delen van het vroegere JGZ maatwerk, welzijn en thuisbegeleiding), jeugdhulp (als er iets aan de hand is met een kind) en hulp in het gedwongen kader. De Jeugdwet is preventie voor groepen en individuen waar risico te verwachten is.
  • Passend Onderwijs. De wetgeving op het gebied van Passend Onderwijs is gericht op een verschuiving in de richting van een meer preventieve aanpak, diagnostiek die gericht is op handeling (wat heeft dit kind nu nodig?) en een versterking van de integrale en intersectorale benadering. Steeds vaker krijgen kinderen met uiteenlopende problematiek in het reguliere onderwijs een plaats.
  • Zorgverzekeringswet (Zwv). JGZ-professionals kunnen ook enkele taken uitvoeren die onder de Zvw vallen, zoals lichte medische zorg en (rook)preventieprogramma’s voor jeugdigen. De staatssecretaris van VWS heeft hier expliciet toestemming voor gegeven, met als voorwaarde dat hierover goede afspraken met de zorgverzekeraars worden gemaakt. Jeugdartsen kunnen met ingang van 2014 ook rechtstreeks verwijzen naar medisch specialisten. Dankzij deze maatregel ontstaat er een verbinding tussen het sociale domein (de toekomstige Jeugdwet) en het medische domein (Zvw).
  • Participatiewet. Het kabinet wil dat alle mensen, jong en oud, in Nederland geboren of van ver komend, mensen met of zonder beperking, als volwaardige burgers mee kunnen doen aan onze samenleving. Bij voorkeur via een reguliere baan, maar als dat (nog) een brug te ver is, door op een andere manier te participeren in de samenleving. JGZ draagt in algemene zin bij aan het functioneren van kinderen en jongeren. Meer specifiek kan JGZ bijdragen aan ziekteverzuimbegeleiding van leerlingen bij aan deelname aan het onderwijs en beroepskeuzeadvisering aan het vinden van een plek op de arbeidsmarkt.

Aan de hand van gesprekken met de branche- en beroepsverenigingen, VNG en de hoofden en managers JGZ is in 2013 gewerkt aan het concretiseren van de visie op een Publieke Zorg voor Jeugd. Met name de rol en mogelijkheden van JGZ en de JGZ-professional binnen een Publieke Zorg voor Jeugd kwamen hierbij aan bod. Hierbij zijn voortschrijdende inzichten en ontwikkelingen meegenomen, waaronder de herziening van het jeugdstelsel. Deze visie is voorgelegd aan de branche- en beroepsverenigingen, VWS en VNG. In februari 2014 is deze visie besproken met het bestuur van het NCJ.

Deel dit met je netwerk

Contactpersoon

Marga Beckers

Telefoon: 06 - 53 97 53 19

E-mail: mbeckers@ncj.nl