12. Speelt “geven en nemen”

fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid en sociaal gedrag

Achtergronden

 
Ontwikkelingsveld

Persoonlijkheid en sociaal gedrag, communicatie, fijne motoriek en nadaptatie.

Neurologisch aspect

Grijpfunctie (loslaten). Zie ook kenmerken 8 en 11.
Psychologisch aspect

Het gaat erom na te gaan of het kind het spelletje ‘geven en nemen’ begrijpt (cognitie). De hechting van het kind speelt hierbij een rol: beurtgedrag vraagt om vertrouwen in de ander. Angstig­afwerend gehechte kinderen zijn hiertoe moeilijk uit te lokken (hoofdstuk 3).

   

Onderzoekleeftijd

 

Aanbevolen leeftijd

15 maanden (65 weken).

Spreiding

12 -­ 17,5 maanden (52 -­ 76 weken).
   

Onderzoekmethode

 
Uitgangspositie kind

De ouder zit aan een tafel tegenover de onderzoeker. Het kind zit bij de ouder op schoot, recht voor de tafel. De tafel moet zodanig opgeruimd zijn dat het kind niet wordt afgeleid. Het kind moet zo zitten dat het zijn armen vrij kan bewegen en het blokje makkelijk kan aannemen.

Uitvoering onderzoek

De onderzoeker biedt het kind een blokje aan: “Alsjeblieft”. Als het kind het blokje heeft gepakt steekt de onderzoeker na enige tijd zijn vlakke hand uit en zegt: “Geef het blokje maar aan mij. Dank je wel”. Indien het gewenste gedrag op deze manier niet kan worden uitgelokt, mag de onderzoeker het kenmerk door de ouder op dezelfde wijze laten uitvoeren. De onderzoeker hoeft het onderzoek niet zelf uit te voeren als hij tijdens het consult al heeft waargenomen dat het kind een voorwerp geeft en neemt.

Observatie

De onderzoeker observeert of het kind het blokje desgevraagd aan hem zelf of aan de ouder terug geeft, of de onderzoeker heeft het gewenste gedrag op een ander moment tijdens het consult geobserveerd.

Anamnese

Indien het gedrag ook niet door de ouder kan worden uitgelokt, vraagt de onderzoeker: “Geeft ... thuis wel eens voorwerpen terug als u erom vraagt?” of “Speelt ... thuis wel eens het spelletje 'geven en nemen'?”

   

Beoordeling

 
Positief

Het kind gaat in op het verzoek van de onderzoeker c.q. de ouder en laat het blokje los op de vlakke hand.
of
Het kind geeft spontaan een voorwerp aan onderzoeker of ouder en neemt het weer aan (waarbij hij het voorwerp heeft losgelaten bij het geven).

Negatief

Het kind pakt het blokje niet aan
of 
het kind pakt het blokje wel aan, maar geeft het desgevraagd niet terug
of
het kind reikt het blokje wel aan, maar laat het niet los
en
de ouder beantwoordt bovenstaande vraag ontkennend.

   

Registratie

+ Bij geobserveerde positieve respons.

M Bij anamnestisch positieve respons. 

- Bij negatieve respons.

Bijzonderheden over de kwaliteit van de uitvoering onder ‘opmerkingen’ beschrijven.

Discipline Alle disciplines mogen alle onderdelen doen.

Informatie over overleg / consultatie 

Indien de DA het kenmerk uitvoert mag bij een negatieve score de JV geconsulteerd worden.

Indien de JV het kenmerk uitvoert moet bij een negatieve score de VS/JA geconsulteerd worden.

Advies Adviseer ouders over het spelen met hun kind en ga daarbij in op de interactie (hechting).
Alarmsymptoom  Trillerige handmotoriek; op korte termijn consultatie van VS/JA. 
Overweging

Letten op de kwalitatieve aspecten van de uitvoering. Als het kind niet meedoet met dit spelletje moet in het bijzonder op de interactie worden gelet. Ook moet nagegaan worden of dit spelletje thuis wordt gedaan. Als dit niet zo is, moet dit bij ‘opmerkingen’ worden genoteerd. Het delen van eten door bij iemand anders een hapje in de mond te doen, geldt niet als geven en nemen spelletje; dit kan imitatiegedrag zijn en zegt dan niets over beurtgedrag.

   

Referenties

Bijlage 8, tabel 12.

Dit kenmerk is ook van belang voor de JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen.

Let op: Dit is een DIY-video voor ouders om hen te betrekken bij het onderzoek. En dient voor de professionals als audiovisuele ondersteuning bij de beschreven instructie.

Bijkomende instructie voor professionals: Bij een eenkennig kind wordt de ouder uitgenodigd de vlakke hand uit te steken en om het blokje te vragen.

Deel dit met je netwerk