10. Pakt propje met duim en wijsvinger

fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid en sociaal gedrag

Achtergronden

 

Ontwikkelingsveld

Fijne motoriek en adaptatie.

Neurologisch aspect

Ontwikkeling van de coördinatie van het zien, van de hand­ en vingermotoriek (grijpfunctie) en het pakken van een voorwerp.

   
Onderzoekleeftijd

 

Aanbevolen leeftijd

52 weken (12 maanden).

Spreiding

44 -­ 60 weken.

   
Onderzoekmethode

 

Uitgangspositie kind

De ouder zit aan een tafel tegenover de onderzoeker. Het kind zit bij de ouder op schoot, recht voor de tafel. De tafel moet zodanig opgeruimd zijn dat het kind niet wordt afgeleid. Het kind moet zo zitten dat het zijn armen vrij kan bewegen en de voorwerpen makkelijk kan hanteren.

Uitvoering onderzoek

De onderzoeker legt een propje papier (doorsnede ± 0,5 cm), vlak voor het kind op tafel. De kleur van het propje moet duidelijk contrasteren met de kleur van het tafelblad. 
De onderzoeker wijst naar het voorwerp of raakt het aan om de aandacht van het kind erop te vestigen en moedigt het kind aan het te pakken. Beide handen worden apart onderzocht.

Waarschuwing: op deze leeftijd brengen kinderen aldus vastgepakte voorwerpen meestal onmiddellijk naar de mond. Uit hygiënische en veiligheidsoverwegingen zorgt de onderzoeker ervoor dat dit niet kan gebeuren.

Observatie

De onderzoeker observeert met welke greep het kind het voorwerp pakt, zowel links als rechts.

Beoordeling

 

Positief

De volgende manieren van grijpen mogen als positief worden beoordeeld:

‘inferior pincer grasp’ (= tussen toppen van duim en eerste of tweede vinger, de hand steunend op de tafel)

‘driepuntsgreep’ (= tussen toppen van duim, eerste en tweede vinger, de hand los van de tafel)

‘schaargreep’ (=tussen de gestrekte duim en de zijkant van de wijsvinger, de hand los van de tafel)

‘nijptanggreep’ (= tussen toppen van gebogen duim en gebogen eerste vinger, de hand los van de tafel)

‘pincetgreep’ (= tussen toppen van gestrekte duim en eerste vinger, de hand los van tafel).

Negatief

Het kind pakt het propje niet of niet met één van de bovenbeschreven grepen.

of

het kind wijst alleen maar naar het propje of raakt het alleen aan met een gestrekte wijsvinger (‘pointing’ of ‘tipping’).

   

Registratie

+ Bij positieve respons.

Gebruikte grepen onder ‘opmerkingen’ noteren.

­ Bij negatieve respons.

‘Pointing’/’tipping’ onder ‘opmerkingen’ noteren. 

Disciplines Alle disciplines mogen alle onderdelen doen.
Informatie over overleg / consultatie

Indien de DA het kenmerk uitvoert mag bij een negatieve score de JV geconsulteerd worden.

Indien de JV het kenmerk uitvoert moet bij een negatieve score de VS/JA geconsulteerd worden.

Advies

Adviseer ouders over het spelen met hun kind en daarbij deze handfunctie te stimuleren (bijv. houten puzzelstukjes met knopjes er uit laten halen).

 

Alarmsymptoom Verwaarlozen (in functioneel gebruik) van een hand of arm: op korte termijn consultatie van VS/JA. 

Overweging

Het zijn vooral de kwalitatieve aspecten van de grijpfunctie die een signaal kunnen zijn van een ontwikkelingsachterstand. Sommige kinderen met een matige motoriek tonen de pincetgreep wel als die wordt uitgelokt, maar vallen in hun spontaan gedrag gauw terug op onrijpere vormen van grijpen.

Het verwaarlozen (in functioneel gebruik) van een arm of een hand geldt op elke leeftijd als alarmerend (Touwen, 1990). 

Registratie Bijlage 8, tabel 10.

Dit kenmerk is ook van belang voor de JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen.

Let op: Dit is een DIY-video voor ouders om hen te betrekken bij het onderzoek. En dient voor de professionals als audiovisuele ondersteuning bij de beschreven instructie. In deze video zie je verschillende grepen. Zoals beschreven onder 'positief' mag dit kenmerk bij meerdere grepen positief gescoord worden. 

Bijkomende instructie voor professionals: Op deze leeftijd brengen kinderen vastgepakte voorwerpen meestal onmiddellijk naar de mond. Uit hygiënische en veiligheidsoverwegingen dient de onderzoeker ervoor te zorgen dat dit niet kan gebeuren.

Deel dit met je netwerk