20. Bouwt vrachtauto na

fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid en sociaal gedrag

Achtergronden

 

Ontwikkelingsveld

Fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid en sociaal gedrag.
Neurologisch aspect

De coördinatie van schouder­, arm­, hand­ en vingerbewegingen is zo ver ontwikkeld, dat bij het reiken naar een voorwerp jukbewegingen in de schouders niet meer voortdurend aanwezig mogen zijn (hoofdstuk 3).
Jukbewegingen zijn achterwaartse bewegingen van de contralaterale schouder bij het naar voren bewegen van de ipsilaterale schouder en arm om iets te grijpen of naar iets te reiken. De schouders lijken als het ware met een juk aan elkaar vast te zitten en bewegen niet onafhankelijk van elkaar. Voor het beoordelen van de schouderbewegingen is het nodig dat het kind moet reiken, dat wil zeggen de arm actief strekken en de schouder naar voren bewegen om het blokje te kunnen aanraken.

Psychologisch aspect

Na het bouwen in verticale richting (toren) gaat het kind de blokjes op een rij leggen (horizontale richting). De daarop volgende fase is de combinatie van horizontaal en verticaal. Het nabouwen van een dergelijke structuur vereist een zekere mate van cognitieve ontwikkeling. Bovendien worden bij de uitvoering van de handeling van het kind coöperatie, concentratie en prestatiegerichtheid verlangd.

   
Onderzoekleeftijd

 

Aanbevolen leeftijd

36 maanden (3 jaar).

Spreiding

30 -­ 36 maanden (121 -­ 154 weken).

   
Onderzoekmethode

 

Uitgangspositie kind

Het kind zit dichtbij en recht voor de tafel, al dan niet bij de ouder op schoot, zodanig dat het de voorwerpen op tafel gemakkelijk kan hanteren. De tafel moet zodanig opgeruimd zijn dat het kind niet wordt afgeleid.

Uitvoering onderzoek

De onderzoeker legt vijf blokjes op tafel. Alvorens zelf de vrachtauto voor te doen, maakt hij de opdracht eerst duidelijk aan het kind door te zeggen: “Ik ga een vrachtauto bouwen en jij kijkt hoe ik het doe. Daarna bouw jij een vrachtauto en kijk ik hoe jij het doet.” Of “ik ga een vrachtauto bouwen en daarna ga ik kijken of jij precies zo’n vrachtauto kan bouwen”. De onderzoeker maakt een ‘vrachtauto’ volgens het voorbeeld in de figuur. Hij legt duidelijk uit en laat het kind goed zien hoe hij de vrachtauto maakt: “Kijk, ik maak een vrachtauto, allemaal blokjes op een rij en één er boven op”. Hij haalt vervolgens het voorbeeld weg, legt de blokjes middenvoor op een zodanige afstand dat het kind ernaar moet reiken en zegt tegen het kind: ”Nu jij, probeer maar net zo’n vrachtauto te bouwen”. Als dit niet lukt, mag de instructie met voorbeeld één maal worden herhaald.

Observatie

De onderzoeker observeert of er tijdens het reiken naar de blokjes jukbewegingen optreden en vervolgens of het kind de vrachtauto nabouwt.

Beoordeling

 

Positief

Het kind bouwt de vrachtauto na volgens voorbeeld.

Negatief

Het kind voert de opdracht niet of onjuist uit.

   
Registratie

+ Bij positieve respons.

- Bij negatieve respons.

Indien jukbewegingen voorkomen, moet dit onder ‘opmerkingen’ worden geregistreerd.

Discipline

Alle disciplines mogen alle onderdelen doen. 

Informatie over
overleg / consultatie

Indien de DA het kenmerk uitvoert mag bij een negatieve score de JV geconsulteerd worden.

Indien de JV het kenmerk uitvoert moet bij een negatieve score de VS/JA geconsulteerd worden.

Ga na en noteer bij opmerkingen of het kind ervaring heeft met het spelen met blokjes en/of waarom het kind de opdracht niet wilt uitvoeren.

Advies Adviseer ouders over het spelen met hun kind en daarbij het bouwen te stimuleren. 
Alarmsymptoom

Trillerige motoriek, verwaarlozen van gebruik van één hand; op korte termijn consultatiev an VS/JA.

 Overweging  De signaalbetekenis hangt mede af van de wijze van uitvoering (optreden jukbewegingen of niet). Zie ook psychologisch aspect.
Het verwaarlozen (in functioneel gebruik) van een arm of een hand geldt op elke leeftijd als alarmerend (Touwen, 1990).
Trillerige handmotoriek geldt na de leeftijd van één jaar als alarmerend (Touwen, 1992).

 

Referenties

Bijlage 8, tabel 20. 

Let op: Dit is een DIY-video voor ouders om hen te betrekken bij het onderzoek. En dient voor de professionals als audiovisuele ondersteuning bij de beschreven instructie.

Bijkomende instructie voor professionals: De onderzoeker legt de blokjes zo neer, dat het kind er naar moet reiken.

Deel dit met je netwerk