Nieuwsbericht

Contactpersoon:
Mark Weghorst adviseur
Telefoon: 06 - 25 39 01 13
E-mail: mweghorst@ncj.nl

Expertmeeting ‘Drang en Dwang’ over morele dilemma’s in onderwijs

vrijdag 20 november 2020

Vrijdag 6 november jl. troffen meer dan 40 professionals elkaar in een online expertmeeting over drang en dwang in het onderwijs. Een steeds actueler thema, omdat het aantal jeugdigen dat uitvalt in het onderwijs nog altijd niet minder wordt. Waar ligt de rol van de jeugdgezondheidszorg en hoe kun je op een professionele, vakkundige manier omgaan met de dagelijkse dilemma's? Ruud Meij, filosoof en ethicus van Governance & Integrity en docent aan de Universiteit voor Humanistiek verzorgde de inhoudelijke begeleiding van een boeiend gesprek.

Morele besluitvorming

De aanwezigen werd voorafgaand aan Ruud Meij’s verhaal gevraagd naar hun bekendheid met de thematiek rond drang en dwang en morele besluitvorming. Opvallend daaraan was dat er veel situaties herkenbaar zijn als moreel dilemma, maar dat de kennis over morele besluitvorming daarbij wat achterblijft. Iedereen kent echter situaties die nog lang blijven knagen ondanks de goede bedoelingen op de beslissende momenten.

Ruud Meij nam ons vervolgens mee in een boeiend verhaal over de geschiedenis van rechten van kinderen en gezinnen. Hij liet zien hoe een ogenschijnlijk vanzelfsprekende opmerking in een rapport van de gezinsraad in 1994 het beginpunt bleek voor de toenemende bemoeienis achter de voordeur. Vanaf dat moment werd “alle kinderen veilig” een adagium waarlangs beleid werd gemaakt en uitvoering werd gegeven aan dat beleid. De automatische consequentie daarvan is dat de thuissituatie ook onderwerp van onderzoek werd. 

Voorts liet hij zien dat door de toenemende morele beschaving en de toename van wat we aan minimale rechten met elkaar afspreken met zich meebrengt dat er veel meer rechten te overtreden zijn en er gemakkelijker dan voorheen sprake kan zijn van strijdende belangen. “Het kind centraal” kan daarom zomaar op gespannen voet komen te staan met “het recht op onderwijs” en “het recht van ouders om zelf invulling te geven aan de opvoeding”. 

Methode morele oordeelvorming

Aan de hand van een herkenbare casus kregen we vervolgens een introductie op de methode van morele besluitvorming.

Het werd ondanks de beperkte tijd duidelijk dat een gestructureerde procedure kan helpen bij het nemen van een moreel juist besluit, dat recht doet aan alle betrokkenen en rekening houdt met hun rechten, wensen en belangen. Duidelijk werd ook dat dat steeds opnieuw kan vragen om afwegingen in die specifieke situatie. Daar waar handelen, in actie komen en pro-actief zijn vanzelfsprekend lijken kan het proces van een morele afweging ook leiden tot het afgewogen besluit om “met aandacht even niets te doen”. 

De JGZ-professionals hebben in de lokale samenwerkingen vaak de rol van critical friend en relatieve buitenstaander. Zij zijn als geen ander in staat om controlevragen te stellen in casuïstieken die soms als een rijdende trein voorbij denderen. Het zou voor alle betrokkenen  flinke winst kunnen opleveren (vooral voor ouders en jeugdigen) als vaker de suggestie van een moreel beraad wordt gedaan voordat goedbedoelde verkeerde afslagen genomen worden. 

Meer weten?

De korte introductie op morele besluitvorming geeft mogelijk aanleiding voor verdiepende vragen vanuit de JGZ-organisaties en hun lokale samenwerkingspartners. Governance & Integrity heeft een aantal adviseurs bij het NCJ opgeleid als procesbegeleider voor een moreel beraad. In zo’n moreel beraad ga je lokaal, in een team aan de slag met morele besluitvorming aan de hand van concrete casuïstiek. Het is een goede manier om waardevol vakmanschap te versterken en meer impact te kunnen maken in je lokale samenwerkingen. Dit maatwerk voeren we zo nodig uit in samenwerking met Governance & Integrity.

Voor meer informatie kun je terecht bij Mark Weghorst