Hoe peilen jongeren hun vertrouwen in de toekomst?

Jongeren krijgen te maken met toenemende maatschappelijke en economische onzekerheden. Hoewel veel jongeren zich op dit moment meestal gelukkig voelen, is het vertrouwen in de toekomst niet altijd vanzelfsprekend. Vier masterstudenten van de Universiteit Utrecht leverden een bijdrage aan de ontwikkeling van een instrument dat jongeren een stem geeft over hun vertrouwen in de toekomst richting beleidsmakers en de samenleving.

Challenge

In een projectmatige aanpak ging een groep van vier studenten aan de slag met de challenge. Ze combineerde wetenschappelijke literatuur met een kwalitatief onderzoek onder jongeren. Het leverde een helder beeld op van hoe jongeren hun toekomstig geluk definiëren, wat dit beïnvloedt, hoe dit het beste gemeten kan worden en hoe jongeren betrokken willen worden bij het ontwikkelen van nieuwe meetinstrumenten.

Focus op gevoel

Een belangrijk inzicht uit het onderzoek van de studenten is de kloof tussen wat jongeren belangrijk vinden en wat bestaande vragenlijsten meten. Hoewel geluk en welzijn vaak worden gemeten, richten bestaande instrumenten zich voornamelijk op het huidige welzijn of op toekomstgerichte uitkomsten zoals succes, planning en het behalen van doelen. Ze kijken minder vaak naar hoe jongeren zich in de toekomst verwachten te voelen. Toekomstig geluk is minder duidelijk gedefinieerd en daardoor ook moeilijker te meten dan huidig geluk.

Waar huidige meetinstrumenten zich vooral richten op studie- en carrièresucces, draait toekomstig geluk voor jongeren om emotionele veiligheid, verbondenheid, autonomie en geborgenheid. Jongeren willen vooral de zekerheid dat zij er later niet alleen voor staan en regie houden over hun eigen leven. Zingeving zien zij daarbij niet als een abstract concept, maar heel praktisch als het hebben van doelen, hoop en iets zinvols om naar uit te kijken. Dit vraagt om een meetinstrument dat zich richt op verwachte gevoelens in plaats van harde prestaties.

Rol van de samenleving

Het onderzoek schetst daarnaast een duidelijke rolverdeling tussen individu en samenleving. Jongeren verwachten van de overheid dat deze de maatschappelijke randvoorwaarden regelt, zoals betaalbare huisvesting, toegankelijke mentale zorg en financiële zekerheid. Tegelijkertijd zien zij de maatschappij niet als eindverantwoordelijk voor hun geluk. Zodra de basis op orde is, beschouwen jongeren het ook als hun eigen taak om wat van het leven te maken.

Praktische gids voor ontwikkeling

Het studententeam vertaalde de inzichten naar een praktische leidraad voor het NCJ voor de verdere ontwikkeling van een meetinstrument. Belangrijke aanbevelingen zijn:

• Inhoudelijke thema’s: Wat de inhoud betreft, zijn de belangrijkste onderwerpen verbondenheid, autonomie, competentie, veiligheid en zingeving/betekenis.
• Focus op gevoel: Vragen moeten gaan over verwachte gevoelens van steun en veiligheid, met een concreet maar flexibel tijdsbestek (zoals “over ongeveer 10 jaar”).
• Compacte vorm: Een korte, toegankelijke vragenlijst van 10 tot 15 items op een Likert-schaal zorgt voor de hoogste respons.
• Vroegtijdige participatie: Jongeren willen vanaf het begin meedenken over de doelen en thema’s van het meetinstrument. Dit versterkt hun betrokkenheid en verhoogt de kwaliteit van het instrument.

Bekijk de praktische gids

Waardevolle samenwerking

Het project vormt een succesvol onderdeel van de terugkerende samenwerking rondom challenges in het masterprogramma Youth Development and Social Change van de Universiteit Utrecht. Voor het NCJ biedt dit de kans om complexe maatschappelijke vraagstukken te verkennen met de frisse blik van masterstudenten. Voor de studenten betekent het een kennismaking met de praktijk en soms ook een mooie opstap naar een masterstage bij het NCJ. Het NCJ gebruikt de inzichten om het meetinstrument de komende tijd verder vorm te geven.