Afgelopen Prinsjesdag vroeg het NCJ voor de zesde keer aan professionals: wat zie jij op de werkvloer als het gaat om financiële stress bij gezinnen? Hieruit blijkt dat het bespreekbaar maken van armoede en geldzorgen voor de meeste professionals geen taboe meer is. Toch blijft het lastig om signalen op tijd te herkennen en is het een uitdaging om door te verwijzen naar juiste ketenpartners.
Sinds de publicatie van de handreiking Omgaan met armoede in de JGZ peilt het NCJ jaarlijks hoe professionals signalen van geldzorgen herkennen en wat zij hiermee doen. De resultaten van 2026 bevestigen wat we vorig jaar al zagen: het bespreekbaar maken van financiële zorgen is steeds meer genormaliseerd. Opvallend is de dalende trend van professionals die de sociale kaart kennen en goede contacten hebben (33,3% in 2023, 27,5% in 2026).
De volgende resultaten vielen met name op:
- Signaleren blijft lastig: 61% van de professionals twijfelt over of herkent de signalen van geldzorgen bij jeugdigen en/of hun ouders/opvoeders niet. Dit is in lijn met 2025.
- Praten lukt wél: 71% van de professionals weet voldoende tot uitstekend hoe je geldzorgen bespreekbaar kunt maken met jeugdigen en/of hun ouders/opvoeders.
- Slechts 7,3% van de professionals denkt dat jeugdigen en opvoeders/ouders het gesprek hierover niet durven te voeren.
- In 2024 gaf nog 34,1% van de professionals aan de sociale kaart te kennen én goede contacten te hebben, in 2026 is dat gedaald naar 27,5%.
- 59% kent de sociale kaart wel, maar kan niet altijd de juiste contactpersoon bereiken of is ontevreden over de opvolging of terugkoppeling van de andere organisaties.
- 9,2% kent de sociale kaart niet en weet niet goed naar wie door te verwijzen.
Bespreekbaar maken van geldzorgen
71% van de professionals geeft dus aan voldoende tot uitstekend te weten hoe je geldzorgen bespreekbaar kunt maken met jeugdigen en/of hun ouders/opvoeders. Tegelijkertijd ervaart 54,5% altijd, vaak of soms een belemmering om het onderwerp ter sprake te brengen (1,4% altijd, 10,4% vaak, 42,7% soms). Hiermee kunnen we concluderen dat er een kloof zit tussen kennis en praktijk: bijna driekwart van de professionals heeft naar eigen zeggen de kennis in huis om geldzorgen en financiële stress bespreekbaar te maken, maar in de praktijk wordt het lang niet altijd besproken.
Samenwerking tussen ketenpartners niet vanzelfsprekend
De resultaten laten zien dat samenwerking tussen de wereld van jeugdgezondheid en die van financiële hulpverlening nog niet vanzelfsprekend is. Dat is ook begrijpelijk: het landschap van regelingen, voorzieningen en loketten is complex en onoverzichtelijk.
Daarom helpt het om op zoek te gaan naar één betrouwbare partner die deze wereld beter kent. Denk daarbij aan sociaal raadslieden, maatschappelijk werk of organisaties zoals Humanitas. Maak heldere afspraken over warm doorverwijzen, zorg voor terugkoppeling en evalueer regelmatig met elkaar de trends die om generiek beleid vragen.
