Nieuws 18 mei 2026
De Staat van Gezinnen 2026 is uit! Ieder jaar op de Internationale Dag van het Gezin wordt de staat van gezinnen uitgegeven, een gezamenlijk initiatief van Stichting Voor Werkende Ouders, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang en WIJ media. Hoe gezinsvriendelijk is Nederland? Wat gaat er goed? Wat kan er beter?
Bekijk de Staat van Gezinnen 2026
De stress onder ouders in Nederland is terug op het niveau van de tweede coronalockdown. Dat blijkt uit de vijfde Staat van Gezinnen 2026. 46% van de ouders ervaart vaak tot altijd stress. De gevolgen van deze stress hebben een grote impact op het gezinsleven zo blijkt uit de cijfers. Ouders geven aan zich grote zorgen te maken over de toekomst van hun kinderen en voelen zich onvoldoende gesteund of gezien door de politiek. De resultaten van de Staat van Gezinnen 2026 laat volgens de initiatiefnemers zien dat er meer aandacht moet komen voor gezinnen en dat het tijd is voor een fundamentele verandering.
Op het eerste gezicht lijkt Nederland een paradijs voor gezinnen, met kraamzorg, consultatiebureaus, kinderbijslag en speeltuinen in elke wijk. Maar de werkelijkheid is anders, volgens ouders. Gezinnen worstelen met bureaucratie, tijdgebrek, schuldgevoelens en de druk om te voldoen aan het perfecte plaatje. Kinderopvang is duur en ingewikkeld, huizen zijn onvindbaar en onbetaalbaar, het verlof te kort en deels onbetaald. Daarnaast voelt buitenspelen als een risico en ook online zijn kinderen niet veilig. Vaders krijgen op de werkvloer en in gesprekken met professionals nog te weinig ruimte om hun rol als ouder goed te vervullen. Daardoor blijft de verdeling van zorgtaken thuis ongelijk verdeeld. Opvallend is dat ouders zich voor het eerst uitspreken over gezonde voeding in het onderzoek. Gezonde voeding voelt als luxe. “Als een zak chips goedkoper is dan een zak appels, dan gaat er iets mis”, schreef een ouder.
De afgelopen jaren leek het alsof we langzaam herstelden van de impact van de coronapandemie. Maar de cijfers liegen er niet om: ouders ervaren opnieuw een niveau van stress dat vergelijkbaar is met de tweede corona lockdown. Er ligt zoveel op hun bordje. De stress is niet langer tijdelijk, maar structureel. Als we niet opletten gaat dit mis. De signalen zijn niet te negeren.
Deze stapeling van zorgen en uitdagingen zorgen ervoor dat ouders zich opgejaagd en uitgeput voelen met grote gevolgen voor het gezinsleven. Het ouderschap gaat ze minder makkelijk af. Ze voelen zich geïsoleerd en ervaren de voorzieningen in Nederland als ontoereikend. Terwijl juist zij meer behoefte hebben aan hulp en steun uit de omgeving. De stress heeft bovendien impact op hun relatie en op de kinderen.
Opvallend is ook dat ouders zich dit jaar expliciet uitspreken over de toekomst. De dagelijkse uitdagingen en zorgen spelen zich af in een onzekere context. Ze maken zich grote zorgen over de wereld waarin hun kinderen opgroeien: klimaatverandering, politieke onrust, een instabiele economie, individualisering en polarisatie maken alles onvoorspelbaar en onzeker.
Ik vind het echt schokkend dat het ouderschap steeds zwaarder wordt en de roze wolk nauwelijks meer lijkt te bestaan.
De toegang tot en de kwaliteit van voorzieningen zijn verder niet voor iedereen gelijk, blijkt uit de Staat van Gezinnen. De kloof tussen inkomensgroepen groeit en dat heeft directe gevolgen voor gezinnen. Het resultaat is een groeiende kloof en kansenongelijkheid. Voor gezinnen met voldoende middelen is er meer ruimte om keuzes te maken, maar zelfs dan blijft tijdsdruk een groot thema. Voor andere gezinnen is het een constante strijd om het hoofd boven water te houden, waarbij kinderen vaak achterblijven in ontwikkelingsmogelijkheden.
De kinderopvang kan hier een grote rol inspelen. Als de kansen van kinderen afhangen van het inkomen of de werksituatie van hun ouders, organiseren we ongelijkheid vanaf de start. Kinderopvang van hoge kwaliteit moet daarom toegankelijk zijn voor álle kinderen, omdat juist daar de basis wordt gelegd voor hun ontwikkeling en toekomst.
Ouders geven aan dat er weinig oog of aandacht is voor gezinnen. 71% van de ouders vindt dat er in de politiek niet genoeg aandacht is voor gezinnen. Terwijl ze gehoord willen worden over dingen die hen aangaan. “Ze hebben het over vapes verbieden tot 21 jaar, maar die dingen hebben ze binnen 20 seconden op Snap geregeld. Thuisbezorgd en wel, terwijl ze 12 zijn”, reageerde een ouder. Ook op de werkvloer willen ouders graag meer aandacht voor het gezin. Op het werk is er nauwelijks sprake van flexibiliteit of begrip voor het gezinsleven, aldus ouders. Dit heeft een grote impact op het stressniveau, de balans tussen werk en gezin en de rolverdeling thuis.
In een maatschappij waar ‘mij niet bellen’ inmiddels een gevleugelde uitspraak is, missen ouders een gemeenschap waar ze op terug kunnen vallen. We moeten dit gaan omdraaien met elkaar naar ‘Je mag me bellen’. Dat zou al zoveel schelen.
Dit jaar werden ook jongeren en opa’s en oma’s bevraagd. Ook jongeren en opa’s en oma’s schetsen nederland als een fijn land. Toch schuilt ook achter deze positieve cijfers een diepere onrust. Jongeren maken zich vooral zorgen over school, geld, mentale gezondheid en de toekomst, terwijl opa’s en oma’s meer bezig zijn met zelfstandigheid, gezondheid en zorg voor dierbaren. Beide groepen benadrukken echter het belang van betaalbaar wonen en veiligheid. Jongeren zijn over het algemeen trots op hun ouders en zien hen als een veilig vangnet. Opa’s en oma’s daarentegen zijn kritischer maar vinden tegelijkertijd dat ouders van nu het moeilijker hebben dan vroeger. Ze zien ouders rennen, stressen en worstelen met een wereld die steeds sneller verandert. De financiële druk, sociale media en het gebrek aan tijd voor echte verbinding zijn thema’s die bij beide generaties terugkomen. Ouders hebben steun nodig, of dat nu komt van familie, buren of de overheid. Beide groepen voelen zich, net als ouders, niet gehoord.
De resultaten zijn volgens de initiatiefnemers alarmerend en vragen om een fundamentele koerswijziging. Zolang beleid en organisaties uitgaan van bestaande structuren en systemen, blijven gezinnen buiten beeld. Ouders worden gedwongen om in hun eentje een weg te vinden door een complex landschap in plaats van ouders te ondersteunen. Dit is een systeemfout. Niet het aanbod, maar de behoefte van gezinnen moet centraal staan.
Ouders hebben behoefte aan structurele oplossingen, een politiek die luistert, gezinnen als uitgangspunt neemt en investeert in de toekomst van kinderen.
Dit was de eerste keer dat ouders zich zo expliciet uitspraken over de toekomst en dat zegt al genoeg. De resultaten laat zien dat preventie niet alleen over zorg moet gaan, maar ook over investeren in de sociale basis. We moeten bijdragen aan een solidair en rechtvaardig Nederland, zodat ieder kind zo gezond en veilig mogelijk opgroeit. Ouders voelen zich dan gezien en ondersteund, terwijl het gevoerde beleid het dagelijks leven van gezinnen versterkt.
De Staat van Gezinnen 2026 is voor de vijfde keer gemaakt en ingevuld door 8.758 respondenten, waaronder 5.716 ouders, 2.940 opa’s en oma’s en 102 jongeren. Het is een gezamenlijk initiatief van Stichting Voor Werkende Ouders, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang en WIJ Media.
"*" geeft vereiste velden aan
Binnen het JGZ-richtlijnen programma 2023-2026 is een nieuwe JGZ-richtlijn ontwikkeld: Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV). Deze richtlijn vervangt het standpunt ‘Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) door de Jeugdgezondheidszorg’ uit 2010. Met deze nieuwe richtlijn is er nu een specifieke richtlijn voor JGZ-professionals over VGV.
Wil jij bijdragen aan actuele en goed onderbouwde JGZ-richtlijnen en actief meedenken over welke JGZ-richtlijnen of richtlijnmodules herzien moeten worden? En lijkt het je interessant om in gesprek te gaan met experts over de beste aanbevelingen voor jouw vakgebied? Dan zoeken we jou! Meld je aan voor een van de vijf clusters en help de JGZ-richtlijnen verder te verbeteren.
Het NCJ voert samen met Kentalis het onderzoek ‘Vroegtijdige opsporing van een beperking in horen én zien’ uit en is op zoek naar JGZ-professionals die hier een vragenlijst over willen invullen. Een combinatie van gehoor- en gezichtsbeperking bij jonge kinderen wordt vaak niet of te laat herkend. Daar willen we iets aan doen en jouw input vanuit de praktijk kan daarbij helpen!
