Jeugdgezondheidszorg voor alle kinderen in Nederland
De jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve gezondheidszorg aan alle kinderen in Nederland van 0-19 jaar. De JGZ volgt de lichamelijke, psychische, sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen en geeft informatie aan ouders en kinderen over een gezonde ontwikkeling van het kind op al deze gebieden. Daarnaast signaleert de JGZ vroegtijdig mogelijke gezondheidsproblemen zoals groeistoornissen, overgewicht, motoriek- en taal/spraakstoornissen, problemen met het gehoor en het gezichtsvermogen en ook psychosociale problemen zoals angst, depressie, agressie en contactstoornissen. Waar nodig biedt de jeugdgezondheidszorg adequate ondersteuning of doorverwijzing.
Basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar
Het aanbod van de JGZ is vastgelegd in het Basistakenpakket JGZ 0–19 jaar (BTP). Dit bestaat uit een uniform deel en een maatwerkdeel. Het uniforme deel bestaat uit producten die op gestandaariseerde wijze aan alle kinderen moeten worden aangeboden. Voorbeelden hiervan zijn monitoring en signalering, screening en vaccinaties. Het maatwerkdeel van het pakket moet ook worden aangeboden, maar gemeenten zijn vrij om de hoeveelheid zorg af te stemmen op de lokale zorgbehoeften, oftwel de gezondheidssituatie, en op de prioriteiten in de gemeente of regio.
Jeugdgezondheidszorg in het speciaal onderwijs
Het Centrum Jeugdgezondheid heeft een standpunt ontwikkeld waarin staat beschreven welke taken de JGZ te bieden heeft voor leerlingen van het speciaal (basis- en voortgezet)onderwijs. Het standpunt is geschreven, omdat de taken voor het speciaal onderwijs ontbraken in het Basistakenpakket JGZ 0-19 jaar. Het standpunt doet een voorstel om de jeugdgezondheidszorg in het speciaal (basis- en voortgezet) onderwijs te positioneren.
Mag de jeugdgezondheidszorg rechtstreeks verwijzen naar de tweede lijn?
Uit een pilot [1] blijkt dat de jeugdgezondheidszorg heel goed in staat is een aantal duidelijk omschreven aandoeningen rechtstreeks naar de tweede lijn te verwijzen.
Het gaat hierbij om verwijzingen naar oogarts/orthoptist, orthopeed en kinderarts. Hiermee kunnen op jaarbasis 24.000 huisartsconsulten voor kinderen van 0 tot 6 jaar worden bespaard. Ouders, jeugdgezondheidszorgmedewerkers en medisch specialisten zijn zeer tevreden met deze methode. De AJN heeft samen met de landelijke huisartsenverenigingen de Handreiking samenwerking huisarts jeugdgezondheidszorg uitgebracht. Onderdeel van de hierin opgenomen samenwerkingsafspraken betreft het optimale verwijstraject van de jeugdarts naar de tweede lijn.
Effectiviteit en kosten van de jeugdgezondheidszorg
In 2007 bevatte het uniforme BTP 38 bewezen effectieve preventieprogramma's. Bij een bereik van 95% van de in totaal 3,8 miljoen kinderen van 0-19 jaar kost het totale preventieprogramma JGZ 120 euro per jaar per kind (situatie in 2007). De kosten-effectiviteit van de jeugdgezondheidszorg is volgens de in de gezondheidszorg gehanteerde normen zeer gunstig. De gezondheidswinst komt ten goede aan kinderen en ouders, en de baten aan de curatieve gezondheidszorg, door een grote besparing op toekomstige kosten. [2]
Meeste ouders tevreden over jeugdgezondheidszorg
De meeste ouders zijn te spreken over het consultatiebureau en de schoolarts. De kwaliteit van de dienstverlening blijkt bij de consultatiebureaus sterk afhankelijk van de wijkverpleegkundige. Opmerkelijk minpunt is dat de doorverwijzing niet altijd soepel verloopt. Bij het consultatiebureau werd één op de vier kinderen doorverwezen. Een derde (31,8%) van de ouders van die kinderen was ontevreden over de verwijzing. Dit blijkt uit de CQ-index Jeugdgezondheidszorg die het NIVEL heeft ontwikkeld.
[1] Mag de JGZ direct verwijzen?, Buiting et al.; Medisch Contact 2007 p 272-275
[2] Jeugdgezondheidszorg: meer preventie voor weinig geld, SP Verloove-Vanhorick, SA Reijneveld; TSG 85 (2007) 371-373