Overbruggingsplan

20 september 2018

Beschrijving

Het Overbruggingsplan is een interventie waarmee de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kinderen met overgewicht en hun ouders passende ondersteuning biedt om leefstijl in het gezin te verbeteren en daarmee verdere gewichtstoename van het kind in vergelijking met de lengtetoename te voorkomen. In de praktijk wordt het Overbruggingsplan toegepast bij kinderen van 2-12 jaar. Er wordt ingezet op de factoren: bewustzijn, attitude, sociale invloed, eigen effectiviteit en vaardigheden om zo Beweeg- en Ontbijtgedrag te bevorderen en consumptie van gezoete (Fris)dranken, Fastfood en Tussendoortjes en Televisiekijken/(spel)computeren te reduceren. De ondersteuning bestaat uit maximaal 3 vervolgconsulten na signalering van overgewicht. In het eerste consult wordt een anamnese en lichamelijk onderzoek uitgevoerd en gezamenlijk een passend veranderplan opgesteld. De vervolgconsulten richten zich op het monitoren van de voortgang en op het veranderen van (de determinanten van) leefstijlgedrag. Dit gebeurt middels motivationele gesprekstechnieken, huiswerkopdrachten en het activeren van sociale steun. Een landelijk onderzoek liet zien dat een klein effect op de BMI van kinderen met matig overgewicht kan worden bereikt.

Doel

Het doel van het Overbruggingsplan is om na signalering van overgewicht, zoals beschreven in de Richtlijn Overgewicht voor de JGZ, een verdere gewichtstoename in vergelijking met de lengtetoename door groei te voorkomen. Dit wordt bewerkstelligd door kinderen met overgewicht en hun ouders te begeleiden, inpasbaar binnen de JGZ-praktijk.

Doelgroep

Het Overbruggingsplan is onderdeel van de JGZ-Richtlijn Overgewicht en is ontwikkeld voor kinderen van 2-18 jaar met overgewicht ter voorkoming van obesitas (geïndiceerde preventie). In de praktijk wordt het toegepast bij kinderen tussen 2-12 jaar. Intermediaire doelgroepen: - ouders van kinderen met overgewicht - JGZ-professionals

Aanpak

De begeleiding bestaat uit maximaal 3 vervolgconsulten aanvullend op het reguliere consult. Tijdens deze vervolgconsulten wordt een anamnese en lichamelijk onderzoek uitgevoerd en wordt gezamenlijk een haalbaar veranderplan opgesteld, uitgevoerd en gemonitord om gedragsverandering bij het kind te bewerkstelligen en daarmee gewichtstoename te voorkomen. Verschillende interventie-elementen, gericht op een verandering van determinanten van gedrag, worden hierbij toegepast.

Onderzoek

Uit een landelijk onderzoek onder vijfjarige kinderen werd na 2 jaar geen significant effect op de BMI gevonden in de totale populatie. Wel werden kleine effecten aangetoond onder kinderen met matig overgewicht. Het onderzoek liet in de totale populatie geen significante effecten zien op middelomtrek of de BOFT-gedragingen. Wel gingen kinderen in zowel de interventie- als de controlegroep gedurende de studieperiode relatief minder zoete dranken drinken. In aanvullende analyses werd aangetoond dat de kinderen die minstens 3 consulten hadden ontvangen significant vaker aan de aanbevolen hoeveelheid van maximaal 2 zoete drankjes per dag voldeden. Wanneer televisie kijken werd besproken tijdens het consult was er een significant grotere kans dat kinderen minder vaak meer dan de aanbevolen duur van 2 uur televisie per dag keken.

Erkenning

Goed onderbouwd

Meer informatie

Kijk voor de uitgebreide beschrijving in de Databank Effectieve Interventies van het NJi of in de I-database van het RIVM/Centrum Gezond Leven.
 
In de I-database wordt bij sommige interventies ook aangegeven waar ze gebruikt worden.

Contact

VUMC, EMGO-instituut, afdeling Sociale Geneeskunde: Carry Renders (kco.emgo@vumc.nl, 020-4441712)

Deel dit met je netwerk