VoorZorg

1 oktober 2015

Beschrijving

VoorZorg richt zich op het terugdringen van (het risico op) kindermishandeling bij kinderen van een specifieke doelgroep jonge hoog-risico zwangeren om daarmee de ontwikkelings- en gezondheidskansen van de kinderen te vergroten. Speciaal daarvoor opgeleide verpleegkundigen bezoeken kwetsbare jonge a.s. moeders tijdens zwangerschap en eerste levensjaren bij hen thuis. VoorZorg verbetert zwangerschaps- en geboorte-uitkomsten (zoals stressreductie, minder roken en huiselijk geweld), verbetert de gezondheid en ontwikkeling van het kind (zoals hechting en veiligheid), verbetert de persoonlijke ontwikkeling van de moeder (zoals scholing en werk, ondersteunend netwerk). VoorZorg is in onderzoek effectief gebleken in het terugdringen van mishandeling en verwaarlozing en is kosten-effectief.

Doel

Het hoofddoel is het terugdringen van (het risico op) kindermishandeling bij kinderen van een specifieke doelgroep jonge hoog-risico zwangeren om daarmee de ontwikkelings- en gezondheidskansen van de kinderen te vergroten. Subdoelen: De zwangerschaps- en geboorte-uitkomsten voor moeder en kind zijn verbeterd. De gezondheid- en ontwikkelingskansen van het kind zijn verbeterd. De persoonlijke ontwikkeling van de moeder is versterkt, zodat zij meer kan betekenen voor haar kind.

Doelgroep

Het programma is gericht op de jonge, aanstaande moeders, die bij aanvang niet langer dan 28 weken zwanger zijn van hun eerste kind. De moeders die mee kunnen doen behoren tot een hoogrisico-groep. Tijdens het programma worden ook de eventuele partner en/of vader en andere belangrijke steunfiguren van de (a.s.) moeder betrokken.

Aanpak

De jonge zwangeren die meedoen krijgen aanvankelijk 1 keer per week een huisbezoek door de VoorZorgverpleegkundige, hetgeen afgebouwd wordt tot uiteindelijk 1 huisbezoek per maand. In totaal zijn er 40 - 60 huisbezoeken van elk 1 a 1,5 uur. Het programma start zo vroeg mogelijk in de zwangerschap en duurt tot het kind 2 jaar wordt. In de huisbezoeken wordt opvoedingsondersteuning gegeven in combinatie met gezondheidsvoorlichting, vaardigheidsinstructie en persoonlijke begeleiding, waarbij gestreefd wordt naar positieve verandering van de risicofactoren en versterking van de beschermende factoren.

Onderzoek

De resultaten in Nederland zijn zeer positief. Bij de 460 vrouwen die middels de 2-staps selectieprocedure aan het onderzoek deelnamen bleek dat 98% van de vrouwen 4 of meer risicofactoren had voor kindermishandeling. Er waren gunstige resultaten wat betreft afname van roken: in de VoorZorggroep was het percentage rokers kleiner tijdens en na de zwangerschap; na de geboorte rookten zij 50% minder sigaretten; en zij rookten niet waar de baby bij was. Geboortegewicht en zwangerschapsduur waren vergelijkbaar in beide groepen. Significant meer vrouwen in de interventiegroep gaven na 6 maanden nog steeds borstvoeding. Huiselijk geweld is afgenomen bij de VoorZorggroep ten opzichte van de gebruikelijke zorg groep zowel tijdens als na de zwangerschap. Multilevel logistische regressie analyse laat zien dat er een significante vermindering is van zowel slachtoffer als dader van huiselijk geweld bij de vrouwen in de VoorZorggroep 2 jaar na de geboorte van hun baby. In de VoorZorggroep kwamen bijna twee keer minder meldingen van kindermishandeling voor dan in de gebruikelijke zorg groep. Respectievelijk 16 meldingen (10%) tegenover 29 meldingen (18%). Dit is een significant verschil.

Erkenning

Goede aanwijzingen voor effectiviteit

Meer informatie

Kijk voor de uitgebreide beschrijving in de Databank Effectieve Interventies van het NJi of in de I-database van het RIVM/Centrum Gezond Leven.
In de I-database wordt bij sommige interventies ook aangegeven waar ze gebruikt worden.

Contact

Nederlands Centrum Jeugdgezondheid: Lieke van der Meulen (06 - 13 13 64 99, voorzorg@ncj.nl)

Deel dit met je netwerk