Nieuwsbericht

Contactpersoon:
Ellen-Joan Wessels adviseur
Telefoon: 06 - 13 27 67 62
E-mail: ejwessels@ncj.nl

Landelijk JGZ Innovatieatelier 27 november 2019

vrijdag 06 december 2019

Op woensdag 27 november 2019 kwamen de JGZ (jeugdgezondheidszorg) innovatiepioniers weer bijeen op het NCJ tijdens het landelijke JGZ innovatieatelier. Hier gingen zij samen aan de slag met, onder andere, de JGZ-vragenlijsten. Hoeveel JGZ-vragenlijsten kunnen ouders aan? Hoe ziet het consultatiebureau van de toekomst eruit? Hoe kun je innovatief brainstormen op zoek naar creatieve oplossingen?

Ter voorbereiding op het gesprek bij het consultatiebureau sturen JGZ-organisaties graag vragenlijsten rond. Dat het goed is om bij die gewoonte eens wat kritische vragen te stellen, bleek duidelijk bij deze bijeenkomst van het innovatieatelier.

Lijsten tegen het licht

NCJ-adviseur Ondine Engelse lichtte een onderzoek toe dat zij deed bij CJG Capelle aan den IJssel. Daar schakelde de organisatie over van papieren naar digitale vragenlijsten. Een mooi moment om de inzet van de vragenlijsten eens tegen het licht te houden. Daarbij bleek onder andere dat er onbewust verschillende versies in omloop waren. Bekijk hier de presentatie

Doel, frequentie en inhoud van de lijsten werden grondig besproken. Het onderzoek leidde ertoe dat het CJG terugging van elf naar vier vragenlijsten, die in plaats van op twaalf momenten nu nog maar op vier momenten uitgedeeld worden. Dit is een prachtig resultaat van willen verbeteren en daarin de samenwerking te zoeken.

‘Waar ben je trots op?’

‘We namen ook andere vragen op, die meer over ouderschap gaan’, vertelde Ondine. ‘Het CJG wilde weten of ouders vertrouwen hebben in hun rol als ouder, of ze zich gesteund voelen in hun ouderschap. We legden de nieuwe vragen voor aan ouders in de cliëntenraad. Die reageerden verbaasd. ‘We dachten dat het bij de JGZ alleen om meten en wegen ging’, zeiden ze, ‘gaan we het nu ook over onszelf hebben?’

‘Als het met u niet lekker gaat, gaat het meestal ook niet goed met uw kind’, legde Ondine uit. De ouders vonden het een eye-opener dat de JGZ ook iets over hun ouderschap wilde weten. Engelse: ‘Een van de nieuwe vragen is: waar ben je, als ouder, trots op? Een vader had ingevuld dat hij trots was hoe zijn vrouw voor hun baby zorgde. Toen de verpleegkundige dat antwoord oplas tijdens het gesprek, zag je de moeder ‘groeien’. Zo’n onderwerp levert heel andere gesprekken op.’

Ynnovators-netwerk

Vaste innovatiepionier Anne Strikwerda van GGD Fryslân deelde haar pas verworven kennis op het gebied van innovatieve brainstorms. De veiligheidsregio waar zij werkt leidde twaalf medewerkers op tot ‘Ynnovator’. Deze zijn beschikbaar om bij verschillende afdelingen, van de brandweer tot de JGZ, brainstorms over bepaalde problemen vorm te geven. Bekijk hier haar presentatie

Ook elders in Nederland kun je als overheidsorganisatie een beroep doen op het Ynnovators-netwerk. Juist de mix van mensen uit veel verschillende disciplines leidt tot originele oplossingen, merkte Anne. In onderstaande video vertelt ze er meer over. De Ynnovators-aanpak wordt hier uitgebreid beschreven, inclusief gratis downloads in de webshop om alternatief te brainstormen. Ook op YouTube is er veel te vinden over deze aanpak. Investeren in innovatieslagkracht is ook gewoon erg leuk.

Consultatiebureau 2021

Hoe ziet het consultatiebureau van 2021 eruit? Hoe kunnen we beter meebewegen met verlangens en behoeften van ouders? Die vraag legden het CJG Rijnmond en Platform 51 (het platform voor innovatie) neer bij Beatrijs Voorneman en haar collega’s. Beatrijs werkt bij Reframing Studio, waar processen worden (her)ontworpen met de gebruiker als uitgangspunt. Daarbij probeert Reframing Studio vijf jaar vooruit te denken, omdat een nieuw proces tijd nodig heeft voor het overal toegepast wordt. Voor haar onderzoek bracht Voorneman in kaart wat nieuwe generaties ouders allemaal bezighoudt. 

Schep voor de geboorte al duidelijkheid wat het consultatiebureau te bieden heeft, adviseerde ze haar publiek. Wat we in Nederland aanbieden in het volgen van kinderen is uniek in de wereld. Benadruk dat!

Cadeautje bij bezoek

Ze had nog meer suggesties. Bijvoorbeeld: neem bij het eerste gesprek een cadeautje voor de ouders mee, zodat de eerste ervaring met de JGZ meteen positief is. Let op de invulling van de verschillende contactmomenten: hoe is de ruimte, hoe reageert de consultatiebureau-assistente? Speel in op de informatiehonger bij ouders. Bespreek ouderschap, profileer je daarbij als een gelijkwaardige en betrouwbare partner.

De deelnemers aan het innovatieatelier gingen samen in gesprek over de toekomst van het consultatiebureau. In de terugblik viel vaak het woord ‘huiskamergevoel’, maar daar plaatste Voorneman kritische kanttekeningen bij. ‘Als ik in een hightech Apple-store sta met een kapot apparaat besef ik meteen: hier kunnen ze me helpen. Je mag ook deskundigheid en professionaliteit uitstralen.’

Ouderschaps-aftelkalender

Innovatiepionier Esther van ’t Hoff, als stafverpleegkundige verbonden aan CJG Rijnmond, vertelde over de Ouderwijzer (een kartonnen draaischijf met gespreksvragen voor de eerste drie maanden na de geboorte) en de Ouderschaps-aftelkalender die PL51 en CJG Rijnmond samen met Beatrijs Voorneman ontwikkelden.

De kalender stimuleert om tijdens de zwangerschap alvast na te denken over het ouderschap. Hij bevat nadrukkelijk geen aanwijzingen voor de zwangerschap zelf, omdat dit het terrein van verloskundigen is. Beide producten worden in de regio Rijnmond al uitgedeeld. De kalender en de draaischijf zijn gratis beschikbaar; deelnemers aan het volgende innovatieatelier krijgen er sowieso één overhandigd. Maar ook JGZ-organisaties kunnen er gebruik van maken en ze te verspreiden onder hun doelgroep. De kalender is een prachtig middel om in elk toilet van een zwangere te hangen en daarmee ook de partner en andere opvoeders te bereiken met informatie. Een aantal innovatiepioniers willen samen optrekken om ervoor te zorgen dat een geupdate versie beschikbaar wordt voor alle JGZ-organisaties. Zichtbaar zijn vóór de geboorte en de aandacht voor aanstaand ouderschap komen hierin samen. Collega’s die hierin de kar gaan trekken komen van Sante Partners, JGZ Zuid-Holland-West, JGZ West-Brabant, Jong JGZ, SAG, JGZ Amsterdam, ZuidZorg, GGD Friesland, GGD Groningen en GGD IJsselland. De kosten van de kalender bedragen nu 2 euro per stuk, dat bedrag kan flink dalen bij een grotere oplage.

Oude interventies afstoffen?

Amy van Grieken, senior-onderzoeker bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, gebruikte de denkkracht van het innovatieatelier om het nut na te gaan van een hernieuwde introductie van twee bestaande e-health interventies voor de JGZ: B-BOFT en B-Safe.

  • B-BOFT (over borstvoeding, buitenspelen, ontbijten, frisdrankgebruik en tv-kijken) bleek na onderzoek niet veel effect gehad te hebben op de doelgroep, vertelde Van Grieken. De innovatiepioniers vonden dat nieuwe aandacht ervoor niet zinvol is.
  • B-Safe (over vallen, vergiftigen, verdrinken en verbranden) ontmoette meer enthousiasme. Bij de evaluatie bleek dat de interventiegroep veiliger gedrag liet zien dan de controlegroep.

Los in de Maxi-Cosi

‘Achteraf zeggen zoveel ouders: had ik dit of dat maar geweten. Tijdens huisbezoeken zie ik ouders heel gevaarlijk doen: een kind los in de Maxi-Cosi, onbeheerd op een aankleedkussen, hete thee op tafel’, aldus een van de deelnemers. ‘De uitdaging is: veel ouders weten het wel, maar handelen er niet naar.’

Van Grieken beloofde een expliciete probleemstelling te ontwikkelen om het onderwerp tijdens een ander innovatieatelier nog eens te bespreken. Jaarlijks zijn er alleen al 3500 fietsspaak-voetbeklemmingen bij kleine kinderen. Reden genoeg om naar creatieve manieren te zoeken die het onderwerp ‘veiligheid’ onder de aandacht van ouders kunnen brengen. Bekijk hier haar presentatie 

Oefenen met Ynnoveren

De deelnemers aan het innovatieatelier gingen ’s middags een concrete casus te lijf. Anne Strikwerda begeleide haar collega innovatiepioniers in de middag door creatieve Ynnovate werkvormen toe te passen. Collega innovatiepionier Ina van Oostenbrugge van GGD IJsselland de vraag neerlegde ‘Hoe kunnen we optimale ouderparticipatie realiseren bij het samenstellen, ontwerpen en inzetten van vragenlijsten?’

De vraag kwam voort uit een onderzoek onder 4000 ouders. Daaruit bleek dat de JGZ vaker in gesprek zou moeten gaan met ouders om samen na te denken over de ouder van de toekomst.

In onderstaande video hoor je hoe Ina van Oostenbrugge de brainstorm ervaren heeft. Wil je ook een concreet vraagstuk inbrengen tijdens een van de volgende innovatieateliers? Neem dan contact op met NCJ-adviseur Ellen-Joan Wessels via ejwessels@ncj.nl.

Bekijk hier de data voor de volgende JGZ Innovatieateliers